Shanti: ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో పరిపాలన అనేది ఒక నిరంతర ప్రక్రియ. ఈ ప్రక్రియను నడిపించే ఇరుసులు అధికారులు. అయితే, ఆ ఇరుసులే తుప్పు పట్టి, అధికార రాజకీయాలనే కందెనతో వ్యవస్థను తమకు అనుకూలంగా తిప్పాలనుకుంటే, పతనం ఎంత భయంకరంగా ఉంటుందో చెప్పడానికి దేవాదాయ శాఖ అసిస్టెంట్ కమిషనర్ (Endowment Assistant Commissioner) కళింగరి శాంతి (Kalingiri Shanti) ఉదంతమే ఒక సజీవ సాక్ష్యం. భక్తికి, పారదర్శకతకు నిలయంగా ఉండాల్సిన దేవాదాయ శాఖలో, ఒక చిన్న స్థాయి అధికారిణి (Shanti) రాజకీయ అండ చూసుకుని సాగించిన ‘అరాచక పర్వం’ కేవలం ఒక వ్యక్తిగత నేరం కాదు; అది దశాబ్దాలుగా మనం నిర్మించుకున్న పరిపాలనా విలువల విధ్వంసం. ఈ ఉదంతం అధికారుల అత్యాశను, పాలకులతో వారు సాగించే అనైతిక బంధాన్ని, అన్నింటికీ మించి ప్రభుత్వ యంత్రాంగం ఏ స్థాయిలో నిస్సహాయంగా మారిందో ఎత్తిచూపుతోంది.
రాజకీయ అండ: పాపాలకు అభయహస్తం
కళింగరి శాంతి (Shanti) వృత్తి జీవితం ప్రారంభమైంది కేవలం ఆరేళ్ల క్రితమే. కానీ, ఆమె సృష్టించిన ప్రకంపనలు 30 ఏళ్ల సర్వీసు ఉన్న అధికారులకు కూడా సాధ్యం కావు. దీనికి మూలం.. వ్యవస్థల పైన ఉండాల్సిన గౌరవం కంటే, వ్యక్తుల పైన ఆమె పెట్టుకున్న నమ్మకం. అప్పటి అధికార పార్టీలో చక్రం తిప్పిన కీలక నేత విజయసాయి రెడ్డితో ఏర్పడిన పరిచయం, ఆమెను ఒక ‘అజేయమైన శక్తి’గా భావించేలా చేసింది. అధికారం అనేది ప్రజల సేవ కోసం దక్కిన బాధ్యత అని కాకుండా, తన వ్యక్తిగత ఎదుగుదలకు, ప్రత్యర్థులను అణగదొక్కడానికి లభించిన ఒక ‘లైసెన్స్’గా ఆమె పరిగణించింది.
పరిపాలనలో రాజకీయ జోక్యం అనేది సహజమే కావొచ్చు, కానీ అది ఒక అధికారిని చట్టానికి అతీతురాలిగా మార్చే స్థాయికి వెళ్లడమే అసలైన విపత్తు. అధికారులకు పాలకుల అండ ఉండటం తప్పు కాదు, కానీ ఆ అండతో వారు వ్యవస్థలను కాలరాస్తుంటే చూస్తూ ఊరుకోవడం పాలకుల వైఫల్యమే అవుతుంది. శాంతి ఉదంతంలో, ఆమె వ్యక్తిగత జీవితం నుంచి వృత్తిపరమైన నిర్ణయాల వరకు ప్రతి అడుగులోనూ రాజకీయ రక్షణ కవచం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఇది కేవలం ఒక అధికారిణి వైఫల్యం కాదు, ఆమెను పెంచి పోషించిన రాజకీయ వ్యవస్థ వైకల్యం.
బరితెగింపునకు Shanti పరాకాష్ట
ఒక జూనియర్ అధికారిణి తన పైఅధికారి అయిన డెప్యూటీ కమిషనర్ గదిలోకి చొరబడి, ఆయన ముఖంపై ఇసుక చల్లడం వంటి ఘటనలు వింటే అది ఏదో సినిమా సీన్ లా అనిపిస్తుంది. కానీ, ఇది విశాఖపట్నంలో సాక్షాత్తూ ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో జరిగిన వాస్తవం. అవినీతి ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న మరో అధికారిని రక్షించే క్రమంలో ఆమె సాగించిన ఈ గూండాయిజం, వ్యవస్థల పట్ల ఆమెకు ఉన్న కనీస గౌరవాన్ని ప్రశ్నిస్తోంది. సిసిటీవీ కెమెరాల్లో సాక్ష్యాలు ఉన్నా, విచారణాధికారులు తప్పు పట్టారని నిర్ధారించినా, అప్పటి ప్రభుత్వం ఆమెపై చర్యలు తీసుకోవడానికి వెనుకాడటం దేనికి సంకేతం?
బదులుగా, బాధితుడైన డెప్యూటీ కమిషనర్నే బదిలీ చేయడం ద్వారా ప్రభుత్వం ‘మేము నీతిని కాదు, అవినీతిని.. చట్టాన్ని కాదు, రాజకీయాన్ని రక్షిస్తాం’ అనే సందేశాన్ని సమాజానికి ఇచ్చింది. ఒక నిజాయితీ గల అధికారి అవమానాన్ని భరించలేక రాజీనామా చేసి వెళ్ళిపోవాల్సి రావడం అనేది ఈ రాష్ట్ర పరిపాలనా చరిత్రలో ఒక మాయని మచ్చ. ఇక్కడ శాంతి (Shanti) గెలవలేదు, వ్యవస్థ ఓడిపోయింది. చట్టం తన పని తాను చేయడానికి రాజకీయ సంకెళ్లు అడ్డుపడటం వల్లనే ఇటువంటి అరాచక శక్తులు మొలకెత్తుతాయి.
దేవాదాయ శాఖ: భక్తి ముసుగులో అవినీతి గంగ
దేవాలయాల భూములు, హుండీ ఆదాయం, లీజు వ్యవహారాలు.. ఇవన్నీ భక్తుల నమ్మకాలతో ముడిపడి ఉన్నవి. కానీ, ఈ శాఖను కొంతమంది అధికారులు తమ స్వార్థానికి ఒక అక్షయపాత్రగా మార్చుకున్నారు. శాంతి విశాఖలో ఉన్నప్పుడు ప్రేమ సమాజం భూముల విషయంలో, లీజుల వ్యవహారంలో సాగించిన అక్రమాలు అన్నీ ఇన్నీ కావు. ఆదాయానికి మించిన ఆస్తుల కేసులో ఏసీబీ ఆమెను అరెస్ట్ చేయడం కేవలం మంచుకొండ చివర మాత్రమే. ఆరేళ్ల సర్వీసులో కోట్ల రూపాయల ఆస్తులు ఎలా వచ్చాయన్నది పెద్ద ప్రశ్న కాదు.. ఆ దోపిడీ సాగుతున్నప్పుడు పర్యవేక్షించాల్సిన నిఘా వ్యవస్థలు ఎక్కడ నిద్రపోతున్నాయి అన్నదే అసలైన ప్రశ్న.
అవినీతి అనేది కేవలం డబ్బు తీసుకోవడం మాత్రమే కాదు; అధికార దుర్వినియోగం చేయడం, అనర్హులకు లబ్ధి చేకూర్చడం కూడా పెద్ద నేరమే. ఈ విషయంలో శాంతి అవినీతిపరులకు ఒక ఆదర్శంగా నిలిచారు. పాలకుల మెప్పు పొందితే చాలు, ప్రజల సొమ్మును ఎలాగైనా దోచుకోవచ్చనే ఒక ప్రమాదకరమైన ధోరణిని ఆమె వ్యవస్థలోకి ప్రవేశపెట్టారు.
ఇది కూడా చదవండి: Sathankulam Custodial Deaths: చరిత్ర చూడని సంచలన తీర్పు
వ్యవస్థల వైఫల్యం: ప్రభుత్వాల గందరగోళం
ప్రభుత్వాలు మారినా, అధికారుల తీరు మారకపోవడానికి కారణం శిక్షలు త్వరగా అమలు కాకపోవడమే. కూటమి ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చిన వెంటనే శాంతిని సస్పెండ్ చేసినప్పటికీ, ఆమెను సర్వీసు నుంచి తొలగించే ప్రక్రియలో జరిగిన జాప్యం విస్మయానికి గురిచేస్తోంది. గత పాలకుల నీడలో ఎదిగిన అధికారిణిని కట్టడి చేయడంలో ప్రస్తుత ప్రభుత్వం కూడా ఎందుకు తడబడింది? ఆమెను మళ్ళీ విధుల్లోకి తీసుకోవాలని కోర్టు ఆదేశించే వరకు పరిస్థితి ఎందుకు వెళ్లింది?
కోర్టు ఆదేశాలు అంటే చట్టపరమైన ప్రక్రియలే కావచ్చు, కానీ తగిన సాక్ష్యాధారాలతో ప్రభుత్వం కోర్టును ఒప్పించడంలో విఫలమైందన్నది కాదనలేని సత్యం. సస్పెన్షన్ వేటు పడిన 10 రోజులకే ఏసీబీ ఆమెను అరెస్ట్ చేసిందంటే, ఆమె అవినీతి ఎంత స్పష్టంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. కానీ, ఈ లోపు ఆమె మళ్ళీ పోస్టింగ్ సాధించుకోవడం అనేది పరిపాలనలోని డొల్లతనాన్ని బయటపెట్టింది. నిఘా విభాగాలు, విచారణా సంస్థలు సమన్వయంతో పనిచేయకపోతే, శాంతి లాంటి అధికారులు వ్యవస్థను ఎగతాళి చేస్తూనే ఉంటారు.
ప్రక్షాళన ఎక్కడ మొదలవ్వాలి?
కళింగరి శాంతి (Shanti) కేవలం ఒక వ్యక్తి కాదు, అది ఒక వ్యవస్థీకృత రోగం. రాజకీయ అండ ఉంటే ఏమైనా చేయొచ్చు అనే అహంకారం ఒకవైపు, తమ స్వార్థం కోసం అధికారులను పావులుగా వాడుకునే పాలకులు మరోవైపు ఉంటే సామాన్య మానవుడికి న్యాయం ఎక్కడ దొరుకుతుంది? అధికారులు రాజ్యాంగానికి, చట్టానికి జవాబుదారీగా ఉండాలి తప్ప, పార్టీల కోసమో, వ్యక్తుల కోసమో పనిచేయకూడదు. ఈ ప్రాథమిక సూత్రాన్ని విస్మరించినప్పుడు ఇటువంటి ‘శాంతి’లు పుట్టుకొస్తూనే ఉంటారు.
అవినీతికి పాల్పడే అధికారుల విషయంలో ప్రభుత్వాలు ‘జీరో టాలరెన్స్’ ప్రదర్శించాలి. కేవలం సస్పెన్షన్లతో సరిపెట్టకుండా, వారి ఆస్తులను జప్తు చేయడం, కఠినమైన శిక్షలు పడేలా చూడటం ద్వారానే వ్యవస్థపై ప్రజలకు నమ్మకం కలుగుతుంది. శాంతి ఉదంతం నుంచి నేర్చుకోవాల్సిన పాఠం ఒక్కటే: “వ్యవస్థను వ్యక్తులు శాసించడం మొదలుపెడితే, అక్కడ న్యాయం అంతరిస్తుంది”. భవిష్యత్తులోనైనా ఇటువంటి అరాచక అధికారులు తయారుకాకుండా ఉండాలంటే, పరిపాలనలో రాజకీయ జోక్యాన్ని తగ్గించి, అధికారుల జవాబుదారీతనాన్ని పెంచాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. లేదంటే, ఇవాళ శాంతి జైలుకు వెళ్ళినా, రేపు మరో రూపంలో మరో అవినీతి అధికారి వ్యవస్థను పీల్చి పిప్పి చేస్తూనే ఉంటారు. నిజమైన ‘శాంతి’ కలగాలంటే.. అది వ్యక్తిలో కాదు, వ్యవస్థలో ప్రక్షాళన ద్వారానే రావాలి!
