Iran War: పశ్చిమాసియా రాజకీయ పటాన్ని యుద్ధం అతాలకుతలం చేస్తోంది. 2024 అక్టోబరులో మొదలైన ప్రతీకారేచ్ఛ, 2026 మార్చి నాటికి ఒక అదుపులేని ‘మహా విస్ఫోటనం’గా (Iran War) మారింది. ఇరాన్ భూభాగంపై ఇజ్రాయెల్ జరిపిన మెరుపు దాడులు, దానికి ప్రతిగా టెహ్రాన్ హోర్ముజ్ జలసంధిని దిగ్బంధించడం కేవలం రెండు దేశాల మధ్య వైరాన్ని సూచించడం లేదు; ఇవి ఒక కొత్త ప్రపంచ క్రమానికి (New World Order) పునాది వేసే యుద్ధ సంకేతాలు. నిన్నటి వరకు ‘షాడో వార్’గా సాగిన ఈ పోరు, నేడు బహిరంగ సమరంగా రూపాంతరం చెందింది. అగ్రరాజ్యాల అహంకారం, ప్రాంతీయ శక్తుల మొండితనం మధ్య ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఊపిరాడక కొట్టుమిట్టాడుతోంది. ఈ అగ్నిపరీక్షలో గెలిచేది ఎవరు? ఓడిపోయేది ఎవరు?
Iran War: అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ వ్యూహం విఫలం?
ఇరాన్పై దాడుల వెనుక ఇజ్రాయెల్ ప్రధాన లక్ష్యం ఆ దేశ అణు సామర్థ్యాన్ని నామరూపాలు లేకుండా చేయడం.
వ్యూహాత్మక అడుగు: ఇరాన్ తన అణు కేంద్రాలను నటాంజ్ (Natanz), ఫోర్డో (Fordow) వంటి పర్వత శ్రేణుల కింద, వందల అడుగుల లోతులో నిర్మించుకుంది. వీటిని ధ్వంసం చేయడానికి అమెరికా సరఫరా చేసిన ‘బంకర్ బస్టర్’ బాంబులను ఇజ్రాయెల్ ప్రయోగిస్తోంది. అయితే, కేవలం భౌతిక ధ్వంసంతో ఆ దేశ మేధస్సును, సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని తుడిచిపెట్టలేమని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
విమర్శ: అణు కేంద్రాలపై దాడులు అంటే అది కేవలం సైనిక చర్య కాదు; అది ఒక పర్యావరణ బాంబును పేల్చడమే. ఒకవేళ రేడియేషన్ బయటకు వస్తే, ఆ ప్రభావం పశ్చిమాసియా అంతటా తరతరాల పాటు ఉంటుంది. ఇది ఆత్మరక్షణ పేరుతో జరుగుతున్న అతిపెద్ద పర్యావరణ నేరం.
హోర్ముజ్ దిగ్బంధనం: ప్రపంచం మెడకు బిగుస్తున్న ఉరితాడు
ఇరాన్ తన క్షిపణి శక్తి కంటే శక్తివంతమైన ‘ఆర్థిక క్షిపణి’ని ప్రయోగించింది. అదే హోర్ముజ్ జలసంధి దిగ్బంధనం.
తాజా పరిణామాలు (మార్చి 2026): గత పది రోజులుగా ఇరాన్ రెవల్యూషనరీ గార్డ్స్ (IRGC) ఈ మార్గాన్ని అప్రకటితంగా మూసివేశారు. కేవలం డ్రోన్ దాడులతోనే కాకుండా, సముద్ర గనులను (Sea Mines) వేయడం ద్వారా వాణిజ్య నౌకలను భయభ్రాంతులకు గురిచేస్తున్నారు.
గణాంకాలు: రోజుకు సుమారు 21 మిలియన్ బారెళ్ల చమురు ఈ మార్గం గుండా వెళ్లాలి. ఇప్పుడు ఆ సరఫరా 80% నిలిచిపోయింది. సింగపూర్ నుండి రోటర్డ్యామ్ వరకు ప్రతి ఓడరేవులోనూ సరుకు నిలిచిపోయింది. ఇది ప్రపంచ వాణిజ్యాన్ని ఒక శతాబ్దం వెనక్కి నెట్టే చర్య. ఇరాన్ చేస్తున్న ఈ పని ‘ఆర్థిక ఉగ్రవాదం’ కిందికే వస్తుందని పాశ్చాత్య దేశాలు గగ్గోలు పెడుతున్నాయి.
ఆర్థిక మంటలు: చమురు ధరల విలయం
యుద్ధం ఇరాన్లో (Iran War) జరుగుతుంటే, దాని సెగలు అమెరికాలోని గ్యాస్ స్టేషన్ల నుండి భారతీయ మధ్యతరగతి వంటగది వరకు తగులుతున్నాయి.
భీకర ధరలు: అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో బ్యారెల్ ముడి చమురు (crude oil) ధర 150 డాలర్ల వరకూ వెళ్లొచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. ఇది కేవలం అంకె కాదు; ఇది ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరగబోయే నిత్యావసరాల ధరల సూచిక.
భారత్ పై ప్రభావం: భారతదేశం తన చమురు అవసరాల్లో 85% దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతుంది. రూపాయి విలువ డాలర్ తో పోలిస్తే 93 స్థాయికి పడిపోవడం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊపిరి సలపని పరిస్థితి. రవాణా ఖర్చులు పెరగడంతో ద్రవ్యోల్బణం రెండంకెల స్థాయికి చేరే ప్రమాదం పొంచి ఉంది. భారత్ వంటి దేశాలు ఈ యుద్ధంలో తటస్థంగా ఉన్నా, భారీ మూల్యాన్ని చెల్లించాల్సి వస్తోంది.
ఇది కూడా చదవండి: Russia : పుతిన్ను ముంచబోయి.. తానే మునిగిన ట్రంప్!
నాయకత్వ మార్పు -పదునైన వ్యూహాలు
ఇరాన్ లో నాయకత్వ మార్పు (మోజ్తబా ఖమేనీ నాయకత్వం) ఆ దేశ వైఖరిని మరింత కఠినతరం చేసింది.
తగ్గేదేలే: ఇరాన్ ఇప్పుడు కేవలం డిఫెన్స్ (రక్షణ) లో లేదు, అఫెన్స్ (దాడి) లోకి మారింది. ఖార్గ్ ఐలాండ్ పై అమెరికా జరిపిన దాడులకు ప్రతిగా, ఇరాన్ తన ‘మిస్సైల్ సిటీల’ నుండి ఇజ్రాయెల్ లోని కీలకమైన హైఫా (Haifa) ఓడరేవును, చమురు శుద్ధి కర్మాగారాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంది.
హైపర్ సోనిక్ ముప్పు: ఇరాన్ తన ‘ఫతా’ (Fattah) హైపర్ సోనిక్ క్షిపణులను ప్రయోగించడం ద్వారా ఇజ్రాయెల్ అజేయమైన ‘ఐరన్ డోమ్’ వ్యవస్థలోని లోపాలను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది. శబ్దవేగం కంటే 15 రెట్లు వేగంతో వచ్చే క్షిపణులను అడ్డుకోవడం ఏ రక్షణ వ్యవస్థకూ సాధ్యం కాదని తేలిపోయింది.
అగ్రరాజ్యాల కపట నీతి: రష్యా-చైనా-అమెరికా చదరంగం
ఈ యుద్ధం వెనుక ఉన్న అసలు సూత్రధారులు పరోక్షంగా లాభపడుతున్నారు.
రష్యా: ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం నుండి ప్రపంచ దృష్టిని మరల్చడానికి ఇరాన్ యుద్ధం రష్యాకు (Russia) ఒక వరంగా మారింది. ఇరాన్కు సుఖోయ్-35 విమానాలను, ఎస్-400 రక్షణ వ్యవస్థలను అందిస్తూ రష్యా ఈ మంటలను మరింత రాజేస్తోంది.
చైనా: చైనా (China) ఈ గందరగోళాన్ని ఉపయోగించుకుని తన ‘పెట్రో-యువాన్’ ను బలపరుచుకోవాలని చూస్తోంది. డాలర్ ఆధిపత్యాన్ని దెబ్బతీయడానికి ఇది సరైన సమయమని బీజింగ్ భావిస్తోంది.
అమెరికా: ఆయుధ విక్రయాల ద్వారా లాభపడటం ఒక కోణమైతే, ఇరాన్ (Iran) ను పూర్తిగా అణచివేసి పశ్చిమాసియాలో తన పట్టును నిలబెట్టుకోవాలని వాషింగ్టన్ చూస్తోంది. అయితే, ఇది అమెరికాకు (America) మరో ‘వియత్నాం’లా మారే ప్రమాదం ఉంది.
శాంతి ఎండమావేనా?
అంతర్జాతీయ సమాజం ఎక్కడ విఫలమైంది? ఐక్యరాజ్యసమితి (United Nations) కేవలం తీర్మానాలకే పరిమితం కావడం, అగ్రరాజ్యాల వీటో అధికారాలు శాంతికి పెద్ద ఆటంకంగా మారాయి.
నైతిక వైఫల్యం: మానవ హక్కుల గురించి మాట్లాడే దేశాలు, గాజాలో మరియు ఇప్పుడు ఇరాన్ లో జరుగుతున్న ప్రాణనష్టాన్ని కేవలం ‘కొలేటరల్ డ్యామేజ్’ (Collateral Damage) గా చూడటం వారి కపట నీతికి నిదర్శనం.
దౌత్యం ఏదీ?: దశాబ్దాల తరబడి సాగిన ఆంక్షలు ఇరాన్ ను మార్చలేకపోయాయి, పైగా ఆ దేశాన్ని మరింత మొండిగా మార్చాయి. ఆయుధాలతో శాంతిని కొనుగోలు చేయాలనుకోవడం ఒక భ్రమ మాత్రమే.
చరిత్ర మన్నించని తప్పు
2026 మార్చి నెల చరిత్రలో ఒక చీకటి అధ్యాయంగా మిగిలిపోనుంది. ఇరాన్పై దాడులు కేవలం టెహ్రాన్ వీధుల్లో విధ్వంసాన్ని మాత్రమే నింపవు, అవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్ల మంది సామాన్యుల జీవితాలను అస్తవ్యస్తం చేస్తాయి.
తుపాకీ గొట్టం నుండి శాంతి పుట్టదు. చర్చల ద్వారా మాత్రమే పరిష్కారం సాధ్యం. ఇరాన్ తన మొండితనాన్ని, ఇజ్రాయెల్ తన దూకుడును, అమెరికా తన ఆధిపత్య ధోరణిని పక్కన పెట్టకపోతే.. మనం చూస్తున్న ఈ ఆధునిక నాగరికత బుగ్గిపాలవ్వడానికి ఎంతో కాలం పట్టదు.
చమురు కోసం, అహంకారం కోసం మనం చెల్లిస్తున్న ఈ రక్తపు వెల ఎంతవరకు సమంజసం? యుద్ధంలో విజేతలు ఉండరు, కేవలం విధ్వంసం నుండి మిగిలిన వారు మాత్రమే ఉంటారు.
