జాతి మరువని ధన్యజీవి
Potti Sreeramulu: అది 1952, డిసెంబర్ 15వ తేదీ.. అర్ధరాత్రి 11:22 గంటల సమయం. మద్రాసులోని బులుసు సాంబమూర్తి నివాసం ఒక నిశ్శబ్ద విప్లవానికి సాక్షిగా నిలిచింది. ఒక వ్యక్తి ప్రాణం గాలిలో కలిసిపోయింది, కానీ ఆ మరుక్షణం ఒక జాతి మేల్కొంది. 58 రోజుల పాటు ఆహారపానీయాలు విడిచి, ఎముకల గూడుగా మారిన తన శరీరాన్ని తెలుగు వారి ఆత్మగౌరవం కోసం బలిపీఠంపై పెట్టిన ఆ మహనీయుడే పొట్టి శ్రీరాములు (Potti Sreeramulu). నేడు నవ్యాంధ్ర రాజధాని అమరావతిలో ఆయన 125వ జయంతి ఉత్సవాల ముగింపు సందర్భంగా 58 అడుగుల కాంస్య విగ్రహం ‘స్టాట్యూ ఆఫ్ శాక్రిఫైస్’ (Statue of Sacrifice) ఆవిష్కరణ జరగడం, ఆ మహనీయుని త్యాగానికి జాతి అర్పించిన ఘన నివాళి.
కుటుంబ వియోగం నుంచి సామాజిక సేవకు..
పొట్టి శ్రీరాములు (Potti Sreeramulu) జీవితం ఆది నుంచీ త్యాగాలతోనే మొదలైంది. రైల్వేలో ఉద్యోగం చేస్తూ స్థిరపడిన ఆయన జీవితంలో వరుస విషాదాలు చోటుచేసుకున్నాయి. తల్లి, భార్య, కుమారుడు.. ఇలా ఒకరి తర్వాత ఒకరు మరణించడంతో ఆయనలో వైరాగ్యం పెరిగింది. కానీ ఆ వైరాగ్యం ఆయనను సన్యాసిగా మార్చలేదు, ఒక గొప్ప సామాజిక కార్యకర్తగా మార్చింది. తనకున్న ఆస్తిపాస్తులన్నింటినీ వదిలేసి గాంధీజీ అడుగుజాడల్లో నడిచారు.
సబర్మతీ ఆశ్రమంలో చేరి గాంధీజీ ప్రియ శిష్యుడిగా మారారు. హరిజనోద్ధరణ కోసం ఆయన చేసిన పోరాటం సామాన్యమైంది కాదు. కుల వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా, అంటరానితనం నిర్మూలన కోసం నెల్లూరు వేణుగోపాలస్వామి ఆలయంలో హరిజనుల ప్రవేశం కోసం ఆయన చేసిన దీక్ష నాటి సమాజాన్ని ఆలోచింపజేసింది.
ఆంధ్ర రాష్ట్ర కాంక్ష – అణగారిన ఆత్మగౌరవం
భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చినప్పటికీ, ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో తెలుగు వారికి తగిన గుర్తింపు లభించేది కాదు. పరిపాలనలో, నిధులలో తెలుగు ప్రాంతాలకు జరుగుతున్న అన్యాయంపై అప్పటి మేధావులు ఆవేదన చెందేవారు. “మద్రాసు రాష్ట్రంలో (Madras State) పరాయివాళ్లలా బ్రతుకుతున్న తెలుగు వారికి సొంత రాష్ట్రం ద్వారానే ఆత్మగౌరవం లభిస్తుంది” అని శ్రీరాములు (Potti Sreeramulu) గట్టిగా విశ్వసించారు. నాటి కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆంధ్ర రాష్ట్ర (Andhra State) ఏర్పాటుపై జాప్యం చేస్తుండటంతో, ఇక మౌనం వహిస్తే లాభం లేదని భావించి 1952 అక్టోబర్ 19న ఆమరణ నిరాహార దీక్షకు దిగారు.
మృత్యువును ఆహ్వానించిన నిశ్శబ్ద పోరాటం
దీక్ష కొనసాగుతున్న కొద్దీ శ్రీరాములు (Potti Sreeramulu) ఆరోగ్యం క్షీణించింది. పేగులు పుండ్లు పడ్డాయి, నోటి నుంచి రక్తం పడింది, చూపు మందగించింది. కానీ ఆయన సంకల్పం మాత్రం ఇనుమడించింది. నాటి ప్రధాని నెహ్రూ లేదా ఇతర పాలకులు ఆయన ప్రాణాల కంటే రాజకీయ లెక్కలకే ప్రాధాన్యతనిచ్చారు.
దీక్ష 50 రోజులు దాటాక శరీరం సహకరించడం మానేసింది. చివరి నిమిషం వరకు ఆయనలో పశ్చాత్తాపం లేదు. కనీసం వైద్య సహాయం తీసుకోవడానికి కూడా ఆయన నిరాకరించారు. “నేను చనిపోయినా పర్వాలేదు, నా జాతికి ఒక గుర్తింపు రావాలి” అనేదే ఆయన ఆఖరి శ్వాస వరకు ఉన్న కోరిక. డిసెంబర్ 15న ఆయన అమరులయ్యారు. ఒక నిశ్శబ్ద ప్రాణం అనంత వాయువుల్లో కలిస్తే, అది ఆంధ్రదేశంలో పెను తుఫానును సృష్టించింది.
మరువలేని ఆ శవయాత్ర.. చెలరేగిన ఆగ్రహం
శ్రీరాములు (Potti Sreeramulu) మరణం తర్వాత మద్రాసు నగరం యుద్ధ భూమిగా మారింది. గంటాశాల వెంకటేశ్వరరావు వీరకంఠ ధ్వనితో సాగిన ఆ శవయాత్రలో లక్షలాది మంది తెలుగువారు పాల్గొన్నారు. ‘అమరజీవి జోహార్’ అనే నినాదాలతో మద్రాసు వీధులు హోరెత్తాయి. మద్రాసు నగరం తగలబడింది, పోలీసు కాల్పుల్లో 8 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. ఈ ఆగ్రహావేశాలు చూసిన కేంద్ర ప్రభుత్వం దిగిరాక తప్పలేదు. శ్రీరాములు (Potti Sreeramulu) మరణించిన మూడు రోజులకే ఆంధ్ర రాష్ట్ర (Andhra State) ఏర్పాటును ప్రకటిస్తూ నెహ్రూ పార్లమెంటులో ప్రకటన చేశారు.
దేశ భౌగోళిక పటాన్ని మార్చిన త్యాగం
పొట్టి శ్రీరాములు (Potti Sreeramulu) త్యాగం కేవలం ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుకే పరిమితం కాలేదు. ఆయన చేసిన పోరాటం భారతదేశంలో ‘భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల’ ఏర్పాటుకు పునాది వేసింది. ఆయన త్యాగం స్ఫూర్తితో కన్నడిగులు, మలయాళీలు, గుజరాతీలు, మరాఠీలు తమ సొంత రాష్ట్రాల కోసం ఉద్యమించారు. ఫలితంగా భారతదేశ భౌగోళిక చిత్రం పూర్తిగా మారిపోయింది. అందుకే చరిత్రకారుడు రామచంద్ర గుహ అన్నట్టుగా “భారత భౌగోళిక చిత్రపట రూపకల్పనకు మూలకారకుడు పొట్టి శ్రీరాములు”.
ఇది కూడా చదవండి: Telugu Billionaires: ప్రపంచ కుబేరుల్లో తెలుగు వెలుగులు
అమరావతిలో ‘స్టాట్యూ ఆఫ్ శాక్రిఫైస్’
నేడు అమరావతిలో (Amaravati) ఆవిష్కరించిన 58 అడుగుల విగ్రహం ఆయన 58 రోజుల సుదీర్ఘ పోరాటానికి ప్రతీక. ఈ విగ్రహం కేవలం ఒక విగ్రహం కాదు, అది తెలుగు జాతి ఆత్మగౌరవ శిఖరం. రాబోయే తరాలకు మన రాష్ట్రం ఎలా సిద్ధించిందో, ఒక మనిషి తన జాతి కోసం ఎలా ప్రాణాలర్పించాడో ఈ విగ్రహం గుర్తు చేస్తూనే ఉంటుంది.
పొట్టి శ్రీరాములు అంటే ఒక పేరు కాదు, అదొక నిశ్శబ్ద విప్లవం. ఆయన ప్రాణత్యాగం మనకు భాషను, రాష్ట్రాన్ని, అస్తిత్వాన్ని ఇచ్చింది. ఈరోజు మనం అనుభవిస్తున్న స్వేచ్ఛలో ఆయన ఆఖరి శ్వాస ఉంది. ఆ మహనీయుని స్మరించుకోవడం మన బాధ్యత మాత్రమే కాదు, ఆ త్యాగాన్ని గౌరవించడం మన ధర్మం.
