Sathankulam Custodial Deaths: ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరుడి ప్రాణానికి రక్షణ కల్పించాల్సిన ‘శాంతిభద్రతల రక్షకులు’ భక్షకులుగా మారితే, ఆ సమాజం ఎంతటి ప్రమాదకర స్థితిలో ఉంటుందో చెప్పడానికి తమిళనాడులోని సాతాంకుళం (Sathankulam Custodial Deaths) ఘటన ఒక పరాకాష్ట. 2020లో లాక్డౌన్ ముసుగులో తండ్రీకొడుకులైన జయరాజ్ (Jeyaraj) , బెన్నిక్స్లను (Beniks) పోలీస్ స్టేషన్ గదుల్లో చిత్రహింసలు పెట్టి చంపిన ఉదంతం, కేవలం ఒక నేరం కాదు; అది వ్యవస్థాగతమైన మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన. ఈ కేసులో మదురై జిల్లా కోర్టు (Madurai Court) తాజాగా తొమ్మిది మంది పోలీసులకు ఉరిశిక్ష (Death Sentence) విధిస్తూ ఇచ్చిన తీర్పు, దేశ న్యాయ చరిత్రలో ఒక మైలురాయి. రక్షక భట నిలయాలు మారణ హోమాలకు వేదికలు కాకూడదని, చట్టం ముందు ఎవరూ అధికులు కారని ఈ తీర్పు చాటిచెప్పింది.
ఒక అమానుష రక్తచరిత్ర
జూన్ 19, 2020. ప్రపంచమంతా కరోనా మహమ్మారితో వణికిపోతున్న వేళ, నిబంధనల అమలు పేరుతో పోలీసులు సృష్టించిన బీభత్సం ఇది. తూత్తుకుడి జిల్లాలోని సాతాంకుళం (Sathankulam) గ్రామంలో జయరాజ్ (58), ఆయన కుమారుడు ఇమ్మాన్యుయేల్ బెన్నిక్స్ (31) ఒక చిన్న మొబైల్ షాపు నడుపుకుంటున్నారు. లాక్డౌన్ నిబంధనల ప్రకారం దుకాణం మూసివేయడంలో కొద్ది నిమిషాల ఆలస్యం జరిగిందన్న సాకుతో పోలీసులు వారిని పోలీస్ స్టేషన్కు తరలించారు.
నిజానికి అక్కడ జరిగింది విచారణ కాదు, ఒక క్రూరమైన ‘మధ్యయుగాల నాటి శిక్షా ప్రక్రియ’. ఆ రాత్రంతా ఆ తండ్రీకొడుకులను పోలీసులు లాఠీలతో విచక్షణారహితంగా బాదారు. రక్తస్రావంతో వారి బట్టలు తడిసిపోయినా, ప్రాధేయపడినా కనికరం చూపలేదు. ప్రైవేట్ భాగాల్లో గాయాలు చేయడం ద్వారా వారు అనుభవించిన నరకం వర్ణనాతీతం. జూన్ 22న బెన్నిక్స్ (Beniks), జూన్ 23న జయరాజ్ (Jeyaraj) ఆసుపత్రిలో మరణించారు. ప్రాణం పోయే వరకు పోలీసులు చేసిన ఆ దాడిలో ఎనిమిది మంది కానిస్టేబుళ్లు, ఇద్దరు సబ్ ఇన్స్పెక్టర్లు, ఒక ఇన్స్పెక్టర్ ప్రత్యక్షంగా పాల్గొన్నారు.
న్యాయ పోరాటం: అడ్డంకులు -కీలక మలుపులు
ఈ కేసు ప్రారంభం నుంచి పోలీసులు వ్యవస్థను తప్పుదారి పట్టించడానికి తీవ్రంగా ప్రయత్నించారు. లాకప్ డెత్ (Lockup Death) జరిగిన వెంటనే దానిని సాధారణ అనారోగ్య మరణాలుగా చిత్రీకరించే ప్రయత్నం జరిగింది. కానీ, స్థానిక ప్రజల ఆగ్రహం, సోషల్ మీడియాలో వచ్చిన నిరసనలు ఈ కేసును విస్మరించలేని స్థాయికి తీసుకెళ్లాయి.
మహిళా కానిస్టేబుల్ సాక్ష్యం: ఈ కేసులో అత్యంత కీలక మలుపు రేవతి అనే మహిళా కానిస్టేబుల్ ధైర్యం. తన తోటి సిబ్బంది చేస్తున్న అరాచకాన్ని చూసి, ఆమె మెజిస్ట్రేట్ విచారణలో నిజం చెప్పింది. స్టేషన్ గోడల మీద ఉన్న రక్తపు మరకలు, ఆ రాత్రి వినిపించిన ఆర్తనాదాలు ఆమె సాక్ష్యంతో బలపడ్డాయి.
సీబీఐ దర్యాప్తు: మద్రాస్ హైకోర్టు పర్యవేక్షణలో జరిగిన ఈ విచారణలో, సీబీఐ సేకరించిన 75కు పైగా సాక్ష్యాధారాలు, ఫోరెన్సిక్ రిపోర్టులు పోలీసుల కుట్రను బట్టబయలు చేశాయి. శాస్త్రీయ ఆధారాలు (DNA మ్యాచింగ్ వంటివి) గోడల మీద ఉన్న రక్తం బాధితులదేనని నిర్ధారించాయి.
‘Rare of the Rarest’ నేరం
మదురై అదనపు జిల్లా సెషన్స్ కోర్టు (Madurai Sessions Court) ఈ కేసును విచారిస్తూ, పోలీసుల ప్రవర్తనను తీవ్రంగా తప్పుబట్టింది. సాధారణంగా నేరస్థులను పట్టుకోవాల్సిన పోలీసులు, తామే నేరస్థులుగా మారి నిరాయుధులైన పౌరులను చంపడాన్ని న్యాయస్థానం క్షమించరాని నేరంగా పరిగణించింది.
నిందితుల వివరాలు: ఇన్స్పెక్టర్ శ్రీధర్, ఎస్ఐలు రఘు గణేష్, బాలకృష్ణన్ సహా తొమ్మిది మందికి ఉరిశిక్ష పడింది. ఒక నిందితుడు (పాల్దురై) విచారణ కాలంలోనే మరణించాడు.
తీర్పు సారాంశం: “అధికారిక బాధ్యతల్లో ఉండి, చట్టాన్ని రక్షించాల్సిన వారే దారుణానికి ఒడిగడితే, అది సామాజిక వ్యవస్థపై ప్రజలకు ఉన్న నమ్మకాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. ఇటువంటి హింసాత్మక చర్యలు ప్రజాస్వామ్యానికి చేటు” అని కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది. సుప్రీంకోర్టు నిర్దేశించిన ‘రేరెస్ట్ ఆఫ్ రేర్’ (అరుదైన వాటిలో అరుదైన) కేటగిరీ కింద ఈ కేసును చేర్చి, గరిష్ట శిక్షను ఖరారు చేసింది.
ఇది కూడా చదవండి: Raghav Chadha : సమోసాల గొడవ నుంచి సైలెంట్ ఎగ్జిట్ వరకు…
పోలీస్ వ్యవస్థలో లోపాలు
సాతాంకుళం ఘటన ఒక్క రోజులో జరిగింది కాదు. ఇది భారతీయ పోలీస్ వ్యవస్థలో దశాబ్దాలుగా పేరుకుపోయిన ‘స్ట్రక్చరల్ వయొలెన్స్’ (నిర్మాణాత్మక హింస)కు నిదర్శనం.
కలోనియల్ మైండ్సెట్ (వలసవాద మనస్తత్వం): నేటికీ భారత పోలీస్ వ్యవస్థ 1861 నాటి పోలీస్ చట్టం ఆధారంగానే నడుస్తోంది. అప్పట్లో బ్రిటిష్ వారు భారతీయులను అణచివేయడానికి ఈ వ్యవస్థను రూపొందించారు. అదే పద్ధతి స్వతంత్ర భారతంలోనూ కొనసాగడం విచారకరం. ప్రజలకు ‘సేవకులు’గా ఉండాల్సిన పోలీసులు, తమను తాము ‘పాలకులు’గా భావిస్తున్నారు.
జవాబుదారీతనం లేకపోవడం: పోలీసులపై వచ్చే ఫిర్యాదులను విచారించే వ్యవస్థలు (Police Complaints Authority) చాలా రాష్ట్రాల్లో నామమాత్రంగా ఉన్నాయి. ఒక పోలీస్ అధికారి తప్పు చేస్తే, తోటి అధికారులే విచారణ జరపడం వల్ల నిజాలు బయటకు రావు.
రాజకీయ జోక్యం: రాజకీయ నేతల అండదండలు ఉన్న అధికారులకు తాము ఏం చేసినా చెల్లుతుందనే ధీమా ఉంటుంది. సాతాంకుళం ఇన్స్పెక్టర్ శ్రీధర్ గతంలోనూ ఇలాంటి ఆరోపణలు ఎదుర్కొన్నప్పటికీ, రాజకీయ పలుకుబడితో తప్పించుకున్నారనే విమర్శలు ఉన్నాయి.
కస్టడీ మరణాలు: జాతీయ సంక్షోభం
నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) గణాంకాల ప్రకారం, భారతదేశంలో ప్రతి ఏటా సగటున 100 నుంచి 150 కస్టడీ మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. కానీ, వీటిలో శిక్షలు పడుతున్న రేటు మాత్రం 1% కంటే తక్కువగా ఉండటం శోచనీయం.
శిక్షా స్మృతి: నేరారోపణ రుజువు కావడం చాలా కష్టం, ఎందుకంటే సాక్షులు కూడా పోలీసులే ఉంటారు.
బాధితులు: మెజారిటీ బాధితులు సామాజికంగా, ఆర్థికంగా వెనుకబడిన వర్గాల వారే ఉంటున్నారు.
న్యాయం: విచారణలు దశాబ్దాల పాటు సాగడం వల్ల బాధితుల కుటుంబాలు అలసిపోతున్నాయి.
సాతాంకుళం (Sathankulam Custodial Deaths) కేసులో కేవలం ఆరేళ్లలోనే (2020-2026) తీర్పు రావడం, అది కూడా ఉరిశిక్ష కావడం ఒక సంచలనం. ఇది భవిష్యత్తులో లాకప్ డెత్ కేసులకు ఒక బెంచ్మార్క్గా నిలుస్తుంది.
సంస్కరణల ఆవశ్యకత
కేవలం శిక్షలతోనే వ్యవస్థ మారుతుందని భావించలేం. సమూలమైన మార్పులు అవసరం.
ప్రకాష్ సింగ్ వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా: 2006లో సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన పోలీస్ సంస్కరణల తీర్పును అన్ని రాష్ట్రాలు తూచా తప్పకుండా అమలు చేయాలి. పోలీసులకు రాజకీయ విముక్తి కల్పించాలి.
బాడీ క్యామెరాలు & సీసీటీవీలు: ప్రతి పోలీస్ స్టేషన్లో, ప్రతి మూలలో సీసీటీవీలు ఉండాలని, అవి నేరుగా పై అధికారుల పర్యవేక్షణలో ఉండాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించినా, అమలులో నిర్లక్ష్యం కనిపిస్తోంది. సాతాంకుళం ఘటనలో సీసీటీవీ ఫుటేజ్ మాయం చేయడం ద్వారా పోలీసులు సాక్ష్యాలను నాశనం చేసే ప్రయత్నం చేశారు.
సైకలాజికల్ ట్రైనింగ్: పోలీసులకు నిరంతరం మానసిక ఒత్తిడి నిర్వహణ, మానవ హక్కులపై శిక్షణ ఇవ్వాలి. కోపం, అహంకారం నేరస్తులను తయారు చేస్తాయనే విషయాన్ని వారిలో చొప్పించాలి.
న్యాయదేవత మేల్కొంది
మదురై కోర్టు (Madurai Court) ఇచ్చిన ఈ తీర్పు కేవలం తొమ్మిది మంది వ్యక్తులకు ఇచ్చిన శిక్ష కాదు; అది మొత్తం పోలీస్ వ్యవస్థకు ఇచ్చిన హెచ్చరిక. ఖాకీ చొక్కా మీద పడిన రక్తం మరకలను కడిగేసుకోవాలంటే, వ్యవస్థలో జవాబుదారీతనం పెరగాలి. జయరాజ్ (Jeyaraj), బెన్నిక్స్ (Beniks) కుటుంబానికి జరిగిన అన్యాయాన్ని ఏ శిక్షా భర్తీ చేయలేదు, కానీ వారి పోరాటం వృథా పోలేదు. సామాన్యుడి ప్రాణం తీస్తే, ఆ చట్టమే ఉరితాడు అవుతుందని ఈ తీర్పు నిరూపించింది.
ప్రజాస్వామ్యంలో తుపాకీ కంటే, లాఠీ కంటే బలమైనది ‘చట్టం’. ఆ చట్టం తన పని తాను చేసినప్పుడు మాత్రమే పౌరుడికి రాజ్యాంగం కల్పించిన ‘జీవించే హక్కు’కు రక్షణ ఉంటుంది. సాతాంకుళం తీర్పు భారత న్యాయవ్యవస్థపై నమ్మకాన్ని రెట్టింపు చేసింది. ఇకనైనా పోలీస్ స్టేషన్లు హింసా గదులుగా కాక, న్యాయం కోసం వేచి చూసే ప్రజలకు ఆశా కిరణాలుగా మారతాయని ఆశిద్దాం.
