Iran War: అది 1979.. టెహ్రాన్ వీధులు ‘డెత్ టు అమెరికా’ (Death to America) అనే నినాదాలతో హోరెత్తుతున్నాయి. ఒకప్పుడు అమెరికాకు అత్యంత నమ్మకమైన మిత్రుడిగా ఉన్న ఇరాన్, ఒక్క రాత్రిలోనే బద్ధశత్రువుగా మారిపోయింది. నేడు, అంటే దాదాపు 47 ఏళ్ల తర్వాత, ఆ శతృత్వం కేవలం నినాదాలకే పరిమితం కాలేదు. డ్రోన్ల వర్షం, క్షిపణుల గర్జనలు, అత్యాధునిక సైబర్ దాడులు.. మధ్యప్రాచ్యం ఇప్పుడు ఒక భారీ మందుపాతర (Iran War) మీద కూర్చుని ఉంది. అసలు ఇరాన్ ఎందుకు ఇజ్రాయెల్ను (Israel) మ్యాప్ నుంచి తుడిచేయాలని చూస్తోంది? ప్రపంచ పెద్దన్న అమెరికాకు ఇరాన్ ఎందుకు కంటగింపుగా మారింది? ఇది కేవలం మతపరమైన ఆధిపత్య పోరాటమా లేక చమురు నిక్షేపాల వెనుక దాగి ఉన్న కుతంత్రమా?
మిత్రత్వం నుంచి మంటల వరకు: ఒక చారిత్రక విశ్లేషణ
చరిత్రను తిరగేస్తే ఒక ఆశ్చర్యకరమైన నిజం కనిపిస్తుంది. 1950ల నుండి 1970ల వరకు ఇరాన్, ఇజ్రాయెల్ (Israel) మధ్య సంబంధాలు అత్యంత సన్నిహితంగా ఉండేవి. ఇరాన్ ‘షా’ (Shah Mohammad Reza Pahlavi) పాలనలో, ఇజ్రాయెల్కు ఇరాన్ చమురును సరఫరా చేసేది, ప్రతిగా ఇజ్రాయెల్ ఇరాన్కు వ్యవసాయ సాంకేతికతను, ఆయుధాలను అందించేది.
టర్నింగ్ పాయింట్: 1979 ఇస్లామిక్ విప్లవం
అయతొల్లా ఖొమేనీ నేతృత్వంలో వచ్చిన విప్లవం ఇరాన్ విదేశీ విధానాన్ని పూర్తిగా మార్చేసింది.
విప్లవం తర్వాత, ఇరాన్ తన రాజ్యాంగంలోనే “అణచివేతకు గురవుతున్న ముస్లింలకు అండగా ఉండటం” అనే అంశాన్ని చేర్చింది.
ఇందులో భాగంగానే పాలస్తీనా సమస్యను ఇరాన్ తన భుజానికెత్తుకుంది. ఇజ్రాయెల్ను (Israel) ఒక ‘అక్రమ దేశం’గా (Zionist entity) ప్రకటించింది. అమెరికాను (America) ‘పెద్ద సైతాన్’గా అభివర్ణించింది.
Iran అదృశ్య సైన్యం
నేరుగా యుద్ధం చేయడం కంటే, శత్రువును తన చుట్టూ ఉన్న చిన్న చిన్న శక్తులతో దెబ్బతీయడం ఇరాన్ వ్యూహం. దీనినే ‘ప్రాక్సీ వార్’ (Iran War) అంటారు. ఇరాన్ నిర్మించిన ఈ నెట్వర్క్ ఇజ్రాయెల్ను (Israel) ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తోంది.
హిజ్బుల్లా (లెబనాన్): 1982లో ఇరాన్ సహకారంతో ఏర్పడిన ఈ సంస్థ, నేడు ప్రపంచంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన ప్రభుత్వేతర సైన్యం.
ఇంటెలిజెన్స్ నివేదికల ప్రకారం, హిజ్బుల్లా వద్ద 1.5 లక్షల నుండి 2 లక్షల వరకు రాకెట్లు, క్షిపణులు ఉన్నాయి. ఇరాన్ ఏటా వీరికి 700 మిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక సాయం అందిస్తోంది.
హమాస్ (గాజా): అక్టోబర్ 7 దాడుల తర్వాత హమాస్ పేరు ప్రపంచవ్యాప్తంగా మారుమోగింది. ఇరాన్ వీరికి ఏటా 100 మిలియన్ డాలర్ల వరకు ఇస్తూ, ఆయుధ తయారీలో శిక్షణ ఇస్తోంది.
హౌతీలు (యెమెన్): ఎర్ర సముద్రంలో అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని శాసిస్తున్న హౌతీలు, ఇరాన్ అందించిన లాంగ్ రేంజ్ క్షిపణులతో ఇజ్రాయెల్లోని ఇలాత్ నగరంపై దాడులు చేస్తున్నారు.
ఇరాన్ ఈ గ్రూపులను ‘విముక్తి పోరాట యోధులు’ అని పిలుస్తుంటే, అమెరికా (America), ఇజ్రాయెల్ వీటిని ‘టెర్రర్ ప్రాక్సీలు’గా పరిగణిస్తున్నాయి. ఇక్కడ యుద్ధం (Iran War) సరిహద్దుల్లో కాదు, ఇరాన్ వ్యూహాలకు, ఇజ్రాయెల్ (Israel) భద్రతకు మధ్య జరుగుతోంది.
ఇది కూడా చదవండి: GULF: అంతం దిశగా చమురు సామ్రాజ్యం..!?
అణు బాంబు – అసలు సిసలు ‘రెడ్ లైన్’
ఇజ్రాయెల్, అమెరికా నిద్రలేని రాత్రులు గడపడానికి ప్రధాన కారణం- ఇరాన్ అణు కార్యక్రమం. ఇరాన్ అణ్వాయుధాన్ని తయారు చేస్తే, అది మధ్యప్రాచ్యంలో ఇజ్రాయెల్ సైనిక ఆధిపత్యాన్ని (Qualitative Military Edge) ముగించేస్తుంది.
JCPOA ఒప్పందం & పతనం: 2015లో ఒబామా హయాంలో కుదిరిన అణు ఒప్పందం ప్రకారం ఇరాన్ తన అణు కార్యక్రమాన్ని పరిమితం చేసుకోవాలి. కానీ 2018లో డొనాల్డ్ ట్రంప్ ఏకపక్షంగా దీని నుండి తప్పుకోవడం పెను తప్పిదమని విశ్లేషకుల అభిప్రాయం.
ప్రస్తుతం ఇరాన్ 60శాతం వరకు యురేనియంను శుద్ధి చేస్తోంది. అణ్వాయుధానికి కావాల్సిన 90శాతం స్థాయిని చేరుకోవడానికి ఇరాన్కు కేవలం కొన్ని వారాల సమయం మాత్రమే పడుతుందని IAEA (International Atomic Energy Agency) హెచ్చరిస్తోంది.
ఇజ్రాయెల్ వ్యూహం: “మరో హోలోకాస్ట్ (యూదుల మారణకాండ) జరగనివ్వం” అనేది ఇజ్రాయెల్ (Israel) నినాదం. అందుకే ఇరాన్ అణు శాస్త్రవేత్తలను (ఉదాహరణకు: మొహమ్మద్ ఫక్రీజాదే) చంపడం, ‘స్టక్స్నెట్’ వంటి వైరస్లతో అణు రియాక్టర్లను ధ్వంసం చేయడం వంటి పనులకు ఇజ్రాయెల్ వెనుకాడటం లేదు.
ఆర్థిక యుద్ధం – చమురు రాజకీయాలు
ఇరాన్ పైన అమెరికా (America) విధిస్తున్న ఆంక్షలు ప్రపంచంలోనే అత్యంత కఠినమైనవి. ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను కుప్పకూల్చడం ద్వారా ఆ దేశాన్ని లొంగదీసుకోవాలన్నది అమెరికా ఎత్తుగడ.
ఆంక్షల కారణంగా ఇరాన్ కరెన్సీ ‘రియాల్’ విలువ గత పదేళ్లలో 90శాతం పైగా పడిపోయింది. ద్రవ్యోల్బణం 40శాతం దాటింది.
చమురు మంట: ప్రపంచ చమురు సరఫరాలో కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధిని మూసివేస్తామని ఇరాన్ తరచుగా హెచ్చరిస్తుంది. ప్రపంచంలోని 25శాతం చమురు ఈ ఇరుకైన మార్గం గుండానే వెళ్తుంది. ఇది జరిగితే ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెట్రోల్ ధరలు లీటరుకు రూ. 300 దాటినా ఆశ్చర్యం లేదు.
సైనిక శక్తి : సంఖ్యాబలం వర్సెస్ సాంకేతికత
ఈ యుద్ధం (Iran War) కేవలం రెండు దేశాల మధ్య పోరాటం కాదు; రెండు భిన్నమైన యుద్ధ తంత్రాల మధ్య ఘర్షణ.
ఇరాన్ ప్రధాన బలం దాని సంఖ్యాబలం మరియు క్షిపణి వ్యవస్థ. సుమారు 6.1 లక్షల మంది యాక్టివ్ సైనికులతో ఇరాన్ మధ్యప్రాచ్యంలోనే అతిపెద్ద సైనిక శక్తిని కలిగి ఉంది. వీరి వద్ద 3,000 కంటే ఎక్కువ బాలిస్టిక్ క్షిపణులు ఉన్నాయి, ఇవి ఇజ్రాయెల్లోని ఏ మూలనైనా తాకగలవు.
మరోవైపు ఇజ్రాయెల్, అమెరికాలు (America) సాంకేతిక ఆధిపత్యంపై ఆధారపడతాయి. ఇజ్రాయెల్ వాయుసేనలో ఉన్న F-35 యుద్ధ విమానాలు రాడార్లకు చిక్కకుండా ఇరాన్ అణు కేంద్రాలపై దాడులు చేయగలవు. అలాగే ఇజ్రాయెల్ ఐరన్ డోమ్ (Iron Dome), ఆరో-3 (Arrow-3) రక్షణ వ్యవస్థలు ఆకాశంలోనే శత్రు క్షిపణులను అడ్డుకోగలవు. అమెరికా తన ‘పేట్రియాట్’ మిస్సైల్ వ్యవస్థలతోనూ, మధ్యప్రాచ్యంలో ఉన్న తన 40,000 మంది సైనికులతోనూ ఇజ్రాయెల్కు రక్షణ కవచంలా నిలుస్తోంది. అంటే ఇరాన్ వద్ద ‘పరిమాణం’ ఉంటే, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ వద్ద ‘ఖచ్చితత్వం’ ఉంది.
ప్రజాస్వామ్యమా? సామ్రాజ్యవాదమా?
ఇక్కడ అసలు ప్రశ్న ఏమిటంటే – అమెరికా (America) ఎందుకు ఇక్కడి రాజకీయాల్లో తలదూర్చుతోంది?
ఆయుధ వ్యాపారం: యుద్ధ వాతావరణం ఉంటేనే సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ వంటి దేశాలు అమెరికా నుండి బిలియన్ డాలర్ల ఆయుధాలు కొంటాయి.
ఇజ్రాయెల్ లాబీ: అమెరికా రాజకీయాల్లో యూదుల ప్రభావం (AIPAC వంటి సంస్థలు) చాలా ఎక్కువ. ఏ పార్టీ అధికారంలో ఉన్నా ఇజ్రాయెల్ను వదులుకోలేవు.
భూభాగ నియంత్రణ: రష్యా, చైనా ప్రభావం మధ్యప్రాచ్యంలో పెరగకుండా ఉండాలంటే అమెరికాకు (America) అక్కడ ఒక నమ్మకమైన ‘పోలీసు’ కావాలి, ఆ పాత్రను ఇజ్రాయెల్ పోషిస్తోంది.
మరోవైపు, ఇరాన్ పాలకులు తమ దేశంలోని అంతర్గత సమస్యల నుండి (ఆర్థిక మాంద్యం, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘన) ప్రజల దృష్టిని మళ్లించడానికి ‘బాహ్య శత్రువు’గా ఇజ్రాయెల్ను వాడుకుంటున్నారా అనే విమర్శ కూడా ఉంది.
మానవత్వం ఓడిపోతున్న వేళ..
పశ్చిమాసియాలో సాగుతున్న ఈ రణతంత్రం కేవలం మూడు దేశాల మధ్య గొడవ కాదు. ఇది మానవ నాగరికతకు ఎదురవుతున్న అతిపెద్ద ముప్పు. ఒక చిన్న పొరపాటు, ఒక తప్పుగా అర్థం చేసుకున్న క్షిపణి ప్రయోగం ‘థర్డ్ వరల్డ్ వార్’కు నాంది కావచ్చు.
భారత్ వంటి దేశాలకు ఇది పెద్ద తలనొప్పి. మనకు ఇరాన్ నుండి చమురు కావాలి, ఇజ్రాయెల్ నుండి రక్షణ సాంకేతికత కావాలి, అమెరికాతో (America) వ్యూహాత్మక భాగస్వామ్యం కావాలి. ఈ ముగ్గురి మధ్య సమతుల్యత పాటించడం కత్తి మీద సామే.
చివరిగా చెప్పాలంటే.. యుద్ధాల్లో గెలిచేది ఆయుధాలు తయారు చేసే కంపెనీలు మాత్రమే. ఓడిపోయేది మాత్రం అమాయక పౌరులు, వారి భవిష్యత్తు. ఆయుధాల గర్జనల కంటే చర్చల సన్నాయి నొక్కులే ఇప్పుడు ప్రపంచానికి అత్యవసరం.
