Bhogi : తెలుగు వారి పండుగలలో అతి పెద్దదైన సంక్రాంతి (Sankranthi) సంబరాలు భోగితోనే (Bhogi) ప్రాంభమవుతాయి. భోగి అంటే భోగభాగ్యాలను అనుభవించే రోజు అని అర్థం. కానీ, ఈ భోగానికి ఆధారం త్యాగం, శుద్ధి. పాతను వదిలితేనే కొత్తకు తావు దొరుకుతుందనే సత్యాన్ని చాటి చెప్పే ఈ పండుగలో ఎన్ని కోణాలు ఉన్నాయో ఈ సుదీర్ఘ కథనంలో తెలుసుకుందాం.
భోగి (Bhogi) మంటలు: అగ్ని సాక్షిగా అంతఃశుద్ధి
భోగి (Bhogi) రోజున తెల్లవారుజామునే ప్రతి ఇంటి ముందర మంటలు వేస్తారు. దీని వెనుక మూడు ప్రధాన కారణాలు ఉన్నాయి:
శివ తత్వం: అగ్నిని శివ స్వరూపంగా భావిస్తారు. మనలోని అరిషడ్వర్గాలను (కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, మద, మాత్సర్యాలు) ఈ జ్ఞానాగ్నిలో దహనం చేయాలని ఉపనిషత్తులు చెబుతున్నాయి. పాత సామాన్లను కాల్చడం అనేది ఒక సంకేతం మాత్రమే, అసలైన ఉద్దేశం మనసులోని మాలిన్యాన్ని వదిలించుకోవడం.
రుద్రుని ఆరాధన: ఈ రోజున రుద్రుడిని ఆరాధించడం వల్ల అనారోగ్యాలు దరిచేరవని నమ్మకం. చలికాలంలో పెరిగే కఫం, వాత దోషాలను అగ్ని వేడి పోగొడుతుంది.
పర్యావరణ శుద్ధి: ఆవు పేడ పిడకలు, చెక్కలతో వేసే ఈ మంటల వల్ల వెలువడే పొగలో ‘ఫార్మాల్డిహైడ్’ వంటి వాయువులు ఉంటాయి, ఇవి గాలిలోని క్రిములను నాశనం చేస్తాయి. ఇది ఒక సహజ సిద్ధమైన ఫ్యుమిగేషన్.
గోదాదేవి (Goda Devi) కళ్యాణం – అమృతమయమైన భక్తి
సంక్రాంతి పండుగకూ, గోదాదేవి (ఆండాళ్) అమ్మవారికీ విడదీయలేని బంధం ఉంది.
గోదాదేవి తపస్సు: విష్ణుచిత్తుని పుత్రిక అయిన గోదాదేవి, శ్రీరంగనాథుడిని పతిగా పొందాలని ధనుర్మాసం అంతా కఠినమైన వ్రతాన్ని ఆచరిస్తుంది. ముప్పై రోజుల పాటు ఒక్కో పాశురాన్ని (తిరుప్పావై) పఠిస్తూ స్వామిని కీర్తిస్తుంది.
భోగి నాటి పరిణయం: గోదాదేవి భక్తికి మెచ్చిన రంగనాథుడు, భోగి (Bhogi) రోజున ఆమెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. అందుకే ఈ రోజును ‘వైవాహిక భోగి’ అని కూడా అంటారు.
సందేశం: ఆత్మ (మనుషులు) పరమాత్మ (దేవుడు) లో ఐక్యం కావడమే నిజమైన భోగం అని ఈ కథ చెబుతుంది. ఈ రోజున ఆలయాల్లో గోదా కళ్యాణం చూసిన వారికి వైవాహిక జీవితంలో సుఖశాంతులు లభిస్తాయని నమ్మకం.
ఇంద్రుడి గర్వభంగం: ప్రకృతి పూజకు ప్రాధాన్యం
ద్వాపర యుగంలో జరిగిన ఒక ఆసక్తికరమైన కథ భోగికి మూలం.
కథ: పూర్వం ప్రజలు వర్షాల కోసం ఇంద్రుడిని పూజించేవారు. దీనివల్ల ఇంద్రుడికి అహంకారం పెరిగింది. శ్రీకృష్ణుడు ఇది గమనించి, ఇంద్రుడిని కాకుండా మనకు ఆహారాన్ని ఇచ్చే గోవర్ధన పర్వతాన్ని, పశువులను పూజించమని ప్రజలకు బోధిస్తాడు.
ఇంద్రుడి ఆగ్రహం: ఆగ్రహించిన ఇంద్రుడు ఏడు రోజుల పాటు ప్రళయ వర్షాన్ని కురిపిస్తాడు. అప్పుడు కృష్ణుడు గోవర్ధన గిరిని ఎత్తి ప్రజలను కాపాడుతాడు. తన తప్పు తెలుసుకున్న ఇంద్రుడు భోగి రోజున కృష్ణుడిని శరణు వేడుతాడు.
నీతి: అధికారం ఉన్నప్పుడు గర్వపడకూడదని, ప్రకృతిని గౌరవించడమే దైవపూజ అని ఈ కథ సారాంశం. అందుకే భోగి రోజున పశువులకు, ప్రకృతికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారు.
బలి చక్రవర్తి – త్యాగమే భోగం
భోగి పండుగ వేళ బలి చక్రవర్తిని స్మరించుకోవడం ఆనవాయితీ. వామనుడికి తన సర్వస్వాన్ని దానం చేసిన బలి చక్రవర్తి, ఏటా ఈ సమయంలో తన ప్రజలను చూడటానికి భూమికి వస్తాడని పురాణాలు చెబుతాయి.
దీపారాధన: బలి చక్రవర్తికి స్వాగతం పలుకుతూ ఇంటి ముందు దీపాలు వెలిగించి, పిండివంటలతో నివేదన చేస్తారు. సంపద శాశ్వతం కాదని, దానం చేయడంలోనే అసలైన భోగం ఉందని బలి చక్రవర్తి కథ మనకు గుర్తు చేస్తుంది.
బొమ్మల కొలువు – జీవ వైవిధ్యం, సామాజిక విజ్ఞానం
ముఖ్యంగా మహిళలు, పిల్లలు భోగి రోజున బొమ్మల కొలువు తీరుస్తారు. ఇది కేవలం ఆట కాదు, ఒక విజ్ఞాన భాండాగారం.
విషయ సేకరణ: కొలువులో దేవుళ్ల విగ్రహాలు (దశావతారాలు), చారిత్రక వ్యక్తులు, పక్షులు, జంతువులు మరియు సామాన్య ప్రజల (రైతు, నేతగాడు, కుమ్మరి) బొమ్మలు పెడతారు.
ఉద్దేశం: పిల్లలకు మన సంస్కృతిని, వృత్తులను, జీవ వైవిధ్యాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు వివరించడానికి ఇది ఒక మార్గం. సమాజంలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలు ఉంటేనే లోకం నడుస్తుందని చెప్పే గొప్ప సామాజిక పాఠం ఈ బొమ్మల కొలువు.
భోగి పళ్లు – శాస్త్రీయ రహస్యం
చిన్న పిల్లలపై భోగి పళ్లు పోయడం వెనుక గొప్ప ఆరోగ్య రహస్యం ఉంది.
అర్క ఫలం: రేగు పండును ‘అర్క ఫలం’ అంటారు. అర్క అంటే సూర్యుడు. సూర్యుడి శక్తిని తనలో నింపుకున్న ఈ పండును పిల్లల తల మీద పోయడం వల్ల, వారి తలలోని బ్రహ్మరంధ్రం ద్వారా ఆ శక్తి శరీరంలోకి ప్రవేశిస్తుంది.
రోగనిరోధక శక్తి: శీతాకాలం నుంచి వేసవి కాలానికి మారే ఈ సమయంలో పిల్లలకు వచ్చే జలుబు, దగ్గు వంటి రోగాల నుండి ఇది రక్షణ ఇస్తుంది. అలాగే, ఇది పిల్లల దృష్టి (దిష్టి) దోషాలను పోగొడుతుందని నమ్మకం.
వంటకాలు – ఆయుర్వేద దృక్పథం
భోగి వంటకాలలో వాడే పదార్థాలు ఆ కాలమాన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా ఉంటాయి.
నువ్వులు, బెల్లం: నువ్వులు శరీరానికి వేడినిస్తాయి, బెల్లం ఐరన్ అందిస్తుంది. ఈ రెండింటి కలయిక శీతాకాలంలో చర్మం పొడిబారకుండా కాపాడుతుంది.
పులగం (బియ్యం + పెసరపప్పు): ఇది సులభంగా జీర్ణమయ్యే ఆహారం. చలికాలంలో జఠరాగ్ని మందగిస్తుంది, కాబట్టి లఘు ఆహారం తీసుకోవడం ఆరోగ్యం.
సజ్జ రొట్టెలు: సజ్జల్లో ఫైబర్ ఎక్కువ. ఇది గుండె ఆరోగ్యానికి మరియు మలబద్ధకం పోగొట్టడానికి సహాయపడుతుంది.
ముగ్గులు, గొబ్బెమ్మలు – లక్ష్మీ ప్రదం
ఇంటి ముందు వేసే రంగురంగుల ముగ్గులు కేవలం అలంకారం కాదు.
గాలి నాణ్యత: ముగ్గు వేయడానికి వాడే సున్నం లేదా బియ్యం పిండి క్రిమిసంహారిణిగా పనిచేస్తాయి.
గొబ్బెమ్మలు: ఆవు పేడతో చేసే గొబ్బెమ్మలు సాక్షాత్తు లక్ష్మీదేవికి ప్రతిరూపాలు. వాటిపై ఉంచే పసుపు, కుంకుమ, గుమ్మడి పూలు మంగళకరమైనవి. ఇవి ఇంటికి సానుకూల శక్తిని (Positive Energy) తెస్తాయి.
పల్లెటూరి సందడి – గంగిరెద్దులు, హరిదాసులు (Haridasu)
భోగి రోజున గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కనిపించే దృశ్యాలు మనోహరంగా ఉంటాయి.
హరిదాసు: తల మీద అక్షయ పాత్ర పెట్టుకుని, చిడతలు వాయిస్తూ ‘హరిలో రంగ హరి’ అంటూ వచ్చే హరిదాసు (Haridasu) సాక్షాత్తు నారదుడికి సంకేతం. మనం ఇచ్చే ధాన్యం ఆయన అక్షయపాత్రలో వేయడం వల్ల మన ఇంట్లో సిరిసంపదలు తరుగులేకుండా ఉంటాయని నమ్మకం.
గంగిరెద్దులు: శివుని వాహనమైన నందిని పూజించి, దానికి కొత్త బట్టలు కట్టి ఊరేగించడం వల్ల రైతులకు ఆ ఏడాది పశుసంపద పెరుగుతుందని నమ్మకం.
భోగి పండుగ అంటే పాతను కాల్చివేసి, కొత్తను ఆహ్వానించడం. ప్రకృతిని ప్రేమించడం, జంతువులను పూజించడం, పిల్లలను ఆశీర్వదించడం, భక్తితో పరమాత్మను చేరుకోవడం.. ఇలా మానవ జీవితంలోని అన్ని కోణాలను స్పృశించే పండుగ ఇది. ఈ భోగి పండుగ ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో కొత్త వెలుగులను నింపాలని ఆకాంక్షిస్తూ.. అందరికీ భోగి శుభాకాంక్షలు!
A Passionate Telugu Writer Covering Politics, Public Voice, And Current Affairs With Clarity And Insight. Dedicated To Presenting Unbiased Perspectives Rooted In Truth And Regional Relevance. Believes In Giving A Voice To The People Through Powerful Storytelling And Factual Reporting.
