Kohinoor: చరిత్ర పుటల్లో కొన్ని వజ్రాలు కేవలం మెరుస్తాయి, కానీ కోహినూర్ మాత్రం గర్జిస్తుంది. ఇది కేవలం 105.6 క్యారెట్ల కర్బన ముక్క కాదు; వేల ఏళ్ల భారతీయ వైభవం, వందల ఏళ్ల వలసవాద దోపిడీ. నేటి అంతర్జాతీయ రాజకీయ చదరంగంలో రగులుతున్న ఒక నివురు గప్పిన నిప్పు. 13వ శతాబ్దపు కాకతీయుల గనుల నుండి మొదలై, లండన్ టవర్ ఆఫ్ లండన్ వరకు చేరిన ఈ ‘కాంతి పర్వతం’ ప్రస్థానం వెనుక ఎన్నో రక్తపాతాలు, కుట్రలు, బలవంతపు ఒప్పందాలు దాగి ఉన్నాయి. తాజాగా న్యూయార్క్ సిటీ మేయర్ జోహ్రాన్ మమ్దానీ (Newyork Mayor Zohran Mamdani), బ్రిటన్ రాజు కింగ్ చార్లెస్‌ను (Britain King Charles) నేరుగా కలిసి ఈ వజ్రాన్ని తిరిగి భారత్‌కు ఇచ్చేయాలని డిమాండ్ చేయడంతో, కోహినూర్ (Kohinoor) అంశం మళ్లీ ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశమైంది. ఇది కేవలం ఒక ఆభరణం గురించి జరుగుతున్న పోరాటం కాదు, ఇది ఒక దేశం కోల్పోయిన ఆత్మగౌరవాన్ని తిరిగి పొందే ప్రయత్నం. బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యపు చీకటి నీడల నుండి ఈ వజ్రం ఎప్పటికైనా బయటపడుతుందా? అసలు ఈ 106 క్యారెట్ల వజ్రం వెనుక ఉన్న అసలు కథేంటి?
తెలంగాణ గడ్డపై అరుదైన ఆణిముత్యం
కోహినూర్ వజ్రం (Kohinoor Diamond) మూలాలు తెలంగాణ గడ్డపై ఉన్న కొల్లూరు గనుల్లో, కాకతీయ రాజవంశం పాలనలో 13వ శతాబ్దంలో కనుగొనబడ్డాయని చారిత్రక ఆధారాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి. సుమారు 105.6 క్యారెట్ల బరువు కలిగిన ఈ వజ్రం, నాటి కాలంలోనే ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచి, పర్షియన్ భాషలో ‘కోహినూర్’ అంటే ‘కాంతి పర్వతం’ అని పిలవబడింది. కాకతీయుల నుండి ఢిల్లీ సుల్తానుల చేతుల్లోకి, అక్కడి నుండి మొఘల్ చక్రవర్తుల సింహాసనాల వరకు ఈ వజ్రం అలంకారంగా మారి, భారతీయ సంపదకు నిలువుటద్దంగా నిలిచింది. మొఘలుల (Moghuls) పతనం తర్వాత పర్షియన్ షా నదిర్ షా (Persian King Nader Shah) దీనిని దోచుకెళ్లగా, ఆపై ఆఫ్ఘన్ పాలకులు, చివరకు సిక్కు సామ్రాజ్యపు మహారాజ రంజిత్ సింగ్ (Maharaja Ranjit Singh) వద్దకు చేరింది. ప్రతి రాజ్య మార్పిడిలోనూ ఈ వజ్రం ఒక యుద్ధ చిహ్నంగా, అధికారానికి పరాకాష్టగా నిలిచింది తప్ప ఎప్పుడూ స్వచ్ఛందంగా ఎవరికీ దక్కలేదు. ప్రస్తుతం దీని విలువ 200 మిలియన్ డాలర్ల కంటే ఎక్కువగా ఉంటుందని అంచనా. ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత విలువైన రత్నాలలో ఒకటిగా నిలిచింది.
నెమలి సింహాసనంపై కోహినూర్!
మొఘలుల కాలంలో ఈ వజ్రం వారి ‘నెమలి సింహాసనం’ (Peacock Throne)లో ఒక భాగంగా ఉండేది. అయితే, మొఘల్ సామ్రాజ్యం బలహీనపడి, దక్కన్ ప్రాంతంలో ఆసఫ్ జాహీ (నిజాం) వంశం స్వతంత్ర పాలన మొదలుపెట్టినప్పుడు, ఈ ప్రాంతపు సంపదపై వారికి పూర్తి హక్కులు ఉండేవి. కానీ, అప్పటికే ఈ వజ్రం మొఘలుల నుండి పర్షియన్ పాలకుడు నాదిర్ షా చేతుల్లోకి వెళ్ళిపోయింది.
ఎదిరించలేకపోయిన నిజాం పాలకులు
నిజాం (Nizam) పాలకులు తాము గోల్కొండ (Golkonda) వారసులమని చెప్పుకునేవారు. వారి దృష్టిలో కోహినూర్ (Kohinoor) అనేది తమ ప్రాంతపు మట్టిలో పుట్టిన అత్యున్నత సంపద. బ్రిటీష్ వారు ఈ వజ్రాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు, నిజాంలు నేరుగా దానిని అడగలేకపోయినా, వారి దర్బార్‌లలో కోహినూర్ గురించి తరచూ చర్చలు జరిగేవి. నిజాంల కాలంలో హైదరాబాద్ ప్రపంచ వజ్రాల వ్యాపారానికి రాజధానిగా ఉండేది. కోహినూర్ వంటి గొప్ప వజ్రం తమ గడ్డపై పుట్టి, విదేశీయుల కిరీటాలను అలంకరించడం అనేది నిజాంల కాలం నుండే ఒక అసంతృప్తికి కారణంగా ఉండేది. నిజాం రాజులు బ్రిటీష్ వారితో కుదుర్చుకున్న ‘సబ్సిడరీ అలయన్స్’ (సైన్య సహకార ఒప్పందం) కారణంగా, వారు కోహినూర్ విషయంలో బ్రిటీష్ (British) వారిని నేరుగా ఎదిరించలేకపోయారు. కానీ, నిజాంల దగ్గర ఉన్న ‘జాకబ్ డైమండ్’ (Jacob Diamond) (ఇది కూడా ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వజ్రాలలో ఒకటి) గురించి విన్నప్పుడల్లా, కోహినూర్ లేని లోటు వారిని వెంటాడుతూనే ఉండేది.
19వ శతాబ్దం మధ్య కాలంలో జరిగిన పరిణామాలు కోహినూర్ (Kohinoor) చరిత్రలో అత్యంత విషాదకరమైనవి, వివాదాస్పదమైనవిగా మిగిలిపోయాయి. 1849వ సంవత్సరంలో బ్రిటీష్ వారు పంజాబ్‌ను ఆక్రమించుకున్నప్పుడు, సిక్కు సామ్రాజ్యానికి చివరి పాలకుడైన మహారాజా దులీప్ సింగ్ (Maharaja Dulip Singh) వయస్సు కేవలం పది సంవత్సరాలు మాత్రమే. ఒక పదేళ్ల బాలుడిని లొంగదీసుకుని, ‘లాస్ట్ ట్రీటీ ఆఫ్ లాహోర్’ అనే ఒప్పందంపై బలవంతంగా సంతకం చేయించి, ఆ వజ్రాన్ని బ్రిటీష్ వారు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం కోహినూర్ వజ్రాన్ని (Kohinoor Diamond) విక్టోరియా రాణికి (Princes Victoria) అప్పగించాలని బ్రిటీష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ (East India Company) షరతు విధించింది, ఇది ఒక రాజ్యాంగబద్ధమైన బహుమతి కానే కాదని చరిత్రకారులు వాదిస్తారు. భారత పురావస్తు శాఖ (ASI) ఒక RTI ప్రశ్నకు సమాధానంగా, ఈ వజ్రం ‘సమర్పించబడింది’ (Surrendered) కానీ, స్వచ్ఛందంగా ఇవ్వబడలేదని స్పష్టం చేయడం గమనార్హం. దాదాపు 170 ఏళ్ల క్రితం జరిగిన ఈ బలవంతపు బదిలీ, వలసవాద దోపిడీకి ఒక సజీవ సాక్ష్యంగా నేటికీ నిలిచి ఉంది.
బ్రిటీష్ రాచరిక చిహ్నం Kohinoor!
బ్రిటన్ చేరుకున్న తర్వాత, కోహినూర్ వజ్రం బ్రిటీష్ రాచరిక చిహ్నాలలో (Royal Regalia) ఒక ప్రధాన భాగంగా మారిపోయింది. తొలుత విక్టోరియా రాణి దీనిని ధరించగా, ఆ తర్వాత రాణి అలెగ్జాండ్రా, క్వీన్ మదర్ ఎలిజబెత్ ఏంజెలా మార్గరీట్ బోవ్స్-లియోన్, క్వీన్ ఎలిజబెత్ II ధరించిన కిరీటాలలో ఇది ప్రకాశించింది. కాలక్రమేణా ఈ వజ్రం లండన్ టవర్‌లో భద్రపరచబడి, పర్యాటకుల సందర్శనార్థం ఉంచబడింది, కానీ భారతీయులకు మాత్రం అది తమ గడ్డ నుండి దొంగిలించబడిన సంపదగానే కనిపిస్తోంది. క్వీన్ ఎలిజబెత్ II మరణం తర్వాత, ఈ వజ్రాన్ని ఎవరు ధరిస్తారు అనే చర్చ మళ్లీ మొదలైంది, ఎందుకంటే ఇది భారత్ (Bharath) వంటి దేశాల భావోద్వేగాలతో ముడిపడి ఉంది. విశేషమేమిటంటే, కింగ్ చార్లెస్ (King Charles) పట్టాభిషేక సమయంలో రాణి కెమిల్లా ధరించిన కిరీటంలో ఈ వజ్రాన్ని వాడకుండా, క్వీన్ మేరీ కిరీటాన్ని ఎంచుకోవడం ద్వారా బ్రిటన్ కొంత వివాదాన్ని తగ్గించే ప్రయత్నం చేసింది. అయినప్పటికీ, ఆ వజ్రం లండన్ గడ్డపై ఉన్నంత కాలం భారత్ తన వాదనను వినిపిస్తూనే ఉంటుంది.
Kohinoor కోసం గళమెత్తిన మమ్దానీ!
తాజాగా న్యూయార్క్ సిటీ మేయర్ జోహ్రాన్ మమ్దానీ (Johran Mamdani) చేసిన వ్యాఖ్యలు కోహినూర్ (Kohinoor) అంశాన్ని అంతర్జాతీయ దౌత్య పరిధిలోకి తీసుకువచ్చాయి. సెప్టెంబర్ 11 దాడుల బాధితుల స్మారకార్థం జరిగిన కార్యక్రమంలో కింగ్ చార్లెస్‌ను కలిసిన మమ్దానీ, ఆ వజ్రాన్ని భారత్‌కు తిరిగి ఇచ్చేయాలని గట్టిగా కోరారు. కేవలం సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్‌లు పెట్టడం కాకుండా, నేరుగా బ్రిటీష్ రాజవంశీయుడి వద్దే ఈ ప్రస్తావన తీసుకురావడం రాజకీయంగా పెను సంచలనం సృష్టించింది. మమ్దానీ వంటి అంతర్జాతీయ నాయకులు ఈ విషయంలో గొంతు ఎత్తడం వల్ల, వలసవాద కాలంలో దోచుకున్న సంపదను తిరిగి ఇచ్చేయాలనే ‘డి-కోలనైజేషన్’ చర్చ మరింత బలపడింది. ఇది కేవలం ఒక రత్నం కోసం చేస్తున్న పోరాటం కాదు, వలస రాజ్యాల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న ఒక నైతిక యుద్ధంగా ప్రపంచం చూస్తోంది. బ్రిటన్ ఈ డిమాండ్లను ఎంతకాలం విస్మరించగలదనేది ఇప్పుడు మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్నగా మారింది.
అరుదైన వజ్రం Kohinoor!
కోహినూర్ వజ్రం చుట్టూ ఉన్న గణాంకాలు, దాని భౌతిక స్థితిని గమనిస్తే, ఇది సుమారు 106 క్యారెట్ల (ఖచ్చితంగా 105.6 క్యారెట్లు) బరువుతో ఉంటుంది. 1849లో బ్రిటన్‌కు తీసుకువెళ్ళినప్పుడు ఇది పెద్దదిగా ఉండేదని, అయితే రాణి విక్టోరియా భర్త ప్రిన్స్ ఆల్బర్ట్ సూచన మేరకు మరింత మెరుపు కోసం దీనిని తిరిగి కత్తిరించారని చరిత్ర చెబుతోంది. ఆ కత్తిరింపు ప్రక్రియలో వజ్రం పరిమాణం తగ్గినా, దాని విలువ, చారిత్రక ప్రాముఖ్యత మాత్రం ఇసుమంతైనా తగ్గలేదు. భారతదేశం తన చరిత్రలో ఒక కీలకమైన భాగంగా భావించే ఈ వజ్రాన్ని తిరిగి రప్పించేందుకు గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా దౌత్యపరమైన ప్రయత్నాలు చేస్తూనే ఉంది. భారత ప్రభుత్వం అధికారికంగా పలుమార్లు బ్రిటన్‌ను సంప్రదించినా, ప్రతిసారీ సాంకేతిక కారణాలు, చట్టపరమైన చిక్కులను చూపిస్తూ బ్రిటన్ తప్పించుకుంటూ వస్తోంది. అయినప్పటికీ, దేశీయంగా ఉన్న భావోద్వేగాలు ఈ అంశాన్ని సజీవంగా ఉంచుతున్నాయి.
కోహినూర్ వివాదం వెనుక కేవలం చరిత్ర మాత్రమే కాదు, లోతైన అంతర్జాతీయ రాజకీయ విశ్లేషణ కూడా ఉంది. బ్రిటన్ గనుక కోహినూర్‌ను భారత్‌కు తిరిగి ఇచ్చేస్తే, ఆఫ్రికా, ఆసియాలోని ఇతర మాజీ వలస రాజ్యాలు కూడా తమ వద్ద నుండి దోచుకెళ్లిన వస్తువుల కోసం డిమాండ్ చేస్తాయనే భయం బ్రిటీష్ పాలకుల్లో ఉంది. ఇది ఒక చైన్ రియాక్షన్‌కు దారితీస్తుందని, తద్వారా బ్రిటీష్ మ్యూజియంలు ఖాళీ అవుతాయని వారు ఆందోళన చెందుతున్నారు. అందుకే కోహినూర్‌ను ఒక ‘కానుక’గా చిత్రించే ప్రయత్నం బ్రిటన్ ఎప్పుడూ చేస్తూ ఉంటుంది, కానీ వాస్తవాలు మాత్రం దానికి భిన్నంగా ఉన్నాయి. 170 ఏళ్ల క్రితం ఒక యుద్ధంలో లొంగిపోయిన పాలకుడి నుండి బలవంతంగా లాక్కున్న వస్తువును ‘కానుక’ అని పిలవడం ఎంతవరకు సమంజసం అనేది విమర్శకుల ప్రధాన వాదన. ఈ వాదనలోని పదునే నేడు అంతర్జాతీయ వేదికలపై బ్రిటన్‌ను డిఫెన్స్‌లో పడేస్తోంది.
ఇది కూడా చదవండి: Hellhole: అమెరికా తాడి మట్టయ్య.. ట్రంప్!
ప్రపంచవ్యాప్తంగా వస్తున్న మార్పులు ఇప్పుడు బ్రిటన్ రాచరిక వ్యవస్థపై ఒత్తిడిని పెంచుతున్నాయి. అనేక దేశాలు తాము దోచుకున్న కళాఖండాలను వాటి అసలు దేశాలకు తిరిగి ఇచ్చేస్తున్న తరుణంలో, కోహినూర్ విషయంలో బ్రిటన్ మొండిగా వ్యవహరించడం దాని ప్రతిష్టకు భంగం కలిగిస్తోంది. జోహ్రాన్ మమ్దానీ (Johran Mamdani) వంటి వారు ఈ విషయాన్ని ప్రపంచ దృష్టికి తీసుకురావడం వల్ల, యువతలో కూడా ఈ అంశంపై అవగాహన పెరుగుతోంది. కోహినూర్ అనేది ఒక వజ్రం మాత్రమే కాదు, అది భారత ఉపఖండంలోని ఎందరో రాజుల వైభవాన్ని, ఎన్నో యుద్ధాల ఫలితాన్ని, కోట్లాది మంది భారతీయుల ఆకాంక్షను తనలో నింపుకుంది. తెలంగాణలోని గోల్కొండ గనుల నుండి బయలుదేరిన ఈ ప్రయాణం, లండన్ టవర్‌లో ముగిసిపోకూడదని, అది మళ్ళీ తన పురిటిగడ్డకు చేరుకోవాలని ప్రతి భారతీయుడు ఆశిస్తున్నాడు. చారిత్రక తప్పిదాలను సరిదిద్దుకోవడానికి బ్రిటన్‌కు ఇదొక గొప్ప అవకాశమని రాజకీయ విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
కోహినూర్ వజ్రం భారత్‌కు (India) తిరిగి రావడం అనేది కేవలం ఒక ఆస్తిని తిరిగి పొందడం కాదు, అది చరిత్ర చేసిన గాయానికి ఒక మందు పూయడం లాంటిది. ఒక సామ్రాజ్యపు గర్వాన్ని, మరొక జాతి దైన్యాన్ని ప్రతిబింబించే ఈ వజ్రం, నేడు ప్రపంచ వేదికపై ఒక గొప్ప నైతిక చర్చకు కేంద్రబిందువైంది. బ్రిటీష్ పాలకులు ఏ ఒప్పందాల సాకుతో దీనిని తమ వద్ద ఉంచుకున్నా, కాలం కచ్చితంగా నిజాలను నిలదీస్తుంది. మమ్దానీ వంటి వారి గొంతుకలు మరిన్ని తోడైతే, ఆ ‘కాంతి పర్వతం’ మళ్ళీ తన సొంత గడ్డపై మెరిసే రోజు ఎంతో దూరంలో లేదు. వలసవాద సంకెళ్లు తెంచుకుని ఈ వజ్రం ఎప్పుడు స్వదేశానికి చేరుతుందో వేచి చూడాలి.
