Mojtaba Khamenei: ఇరాన్ రాజకీయ యవనికపై ఇప్పుడు ఒకే పేరు మార్మోగుతోంది—మోజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei). తన తండ్రి అయాతొల్లా అలీ ఖమేనీ మరణానంతరం ఇరాన్ (Iran) అత్యున్నత నాయకుడిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన కొద్ది రోజుల్లోనే ఆయన చుట్టూ అంతుచిక్కని వార్తలు, వివాదాలు ముసురుకున్నాయి. యుద్ధ మేఘాల మధ్య ఇరాన్ పగ్గాలు చేపట్టిన మోజ్తబా అసలు క్షేమంగా ఉన్నారా? లేక వైమానిక దాడుల్లో తీవ్రంగా గాయపడి కోమాలోకి వెళ్లారా? అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ (Donald Trump) వ్యాఖ్యల వెనుక ఉన్న ఆంతర్యమేమిటి?
నిశ్శబ్ద వారసత్వం: నీడ నుంచి వెలుగులోకి..
దశాబ్దాలుగా ఇరాన్ రాజకీయాల్లో మోజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) ఒక ‘నీడ’ లాంటి వ్యక్తి. తండ్రి అలీ ఖమేనీకి అత్యంత నమ్మకస్తుడిగా, తెరవెనుక చక్రం తిప్పే వ్యూహకర్తగా ఆయనకు పేరుంది. 1979 విప్లవం తర్వాత వారసత్వ పాలనకు స్వస్తి పలికిన ఇరాన్ (Iran), ఇప్పుడు మళ్లీ ఖమేనీ కుమారుడికే పట్టాభిషేకం చేయడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీసింది. అయితే, ఈ బాధ్యతలు చేపట్టిన సమయం అత్యంత క్లిష్టమైనది. ఒకవైపు అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ దాడులు, మరోవైపు అంతర్గతంగా చెలరేగుతున్న నిరసనల మధ్య మోజ్తబా పగ్గాలు అందుకున్నారు.
కోమా వార్తలు: నిజమా? ప్రచారమా?
మోజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) పదవి చేపట్టిన కొద్ది రోజుల్లోనే ఆయన ఆరోగ్యంపై తీవ్రమైన ఊహాగానాలు మొదలయ్యాయి. ఇరాన్పై (Iran) జరిగిన వైమానిక దాడుల్లో ఆయన తీవ్రంగా గాయపడ్డారని, ప్రస్తుతం ఆయన కోమాలో ఉన్నారని అంతర్జాతీయ మీడియా కథనాలు వెలువరించింది. కొన్ని వర్గాల సమాచారం ప్రకారం, ఆయన తన ఒక కాలును కోల్పోయారని, కాలేయం లేదా జీర్ణకోశం తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయని తెలుస్తోంది. టెహ్రాన్లోని సినా యూనివర్సిటీ ఆసుపత్రిలో ఆయనకు అత్యంత రహస్యంగా చికిత్స అందిస్తున్నారని, ఆ ప్రాంతాన్ని భద్రతా బలగాలు పూర్తిగా తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నాయని వార్తలు వస్తున్నాయి.
అయితే, ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఈ వార్తలను తీవ్రంగా ఖండిస్తోంది. మోజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) క్షేమంగా ఉన్నారని, ఆయన తన విధులను నిర్వహిస్తున్నారని ఇరాన్ అధ్యక్షుడి కుమారుడు యూసుఫ్ పెజెష్కియన్ వంటి ప్రముఖులు ప్రకటిస్తున్నారు. కానీ, సుప్రీం లీడర్గా (Iran Supreme Leader) బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత మోజ్తబా నేరుగా ప్రజల ముందుకు రాకపోవడం అనేక అనుమానాలకు తావిచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలో గురువారం ఓ వీడియో విడుదలైంది. అయితే అందులో మొజ్తాబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) మాట్లాడినట్లు లేదు. ఆయన మాట్లాడినట్లుగా ఓ యాంకర్ ఆ వీడియో పైన బ్రీఫింగ్ ఇచ్చారు. దీంతో అది పాత వీడియో అయి ఉండొచ్చని భావిస్తున్నారు.
Doland Trump ‘హెచ్చరిక’: మంటల్లో నెయ్యి
ఈ అనిశ్చితికి తోడు అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ (Donald Trump) చేసిన వ్యాఖ్యలు అగ్నికి ఆజ్యం పోశాయి. మోజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) ఎంపిక పట్ల తాను సంతృప్తిగా లేనని ట్రంప్ బాహాటంగానే ప్రకటించారు. పైగా తాజాగా.. “అతను కేవలం ప్రాణాలతో ఉన్నాడంతే” అన్నట్టు ట్రంప్ మాట్లాడారు. దీంతో మోజ్తబా ఆరోగ్య పరిస్థితిపై అమెరికా వద్ద ఉన్న నిఘా సమాచారం ఉందని తెలుస్తోంది. మొజ్తాబా తీవ్రంగా గాయపడి చికిత్స పొందుతున్నాడని, కేవలం ప్రాణాలు మాత్రమే మిగిలాయనే ఊహాగానాలకు ట్రంప్ వ్యాఖ్యలు బలం చేకూరుస్తున్నాయి.
ట్రంప్ పరోక్షంగా ఇరాన్ (Iran) నాయకత్వ మార్పులో అమెరికా ప్రమేయం ఉండాలని కోరుకుంటున్నారు. “మా ఆమోదం లేని నాయకుడు ఎక్కువ కాలం నిలవలేడు” అని ఆయన చేసిన హెచ్చరిక ఇరాన్ సార్వభౌమాధికారంపై అమెరికా చూపుతున్న పెత్తనాన్ని సూచిస్తోంది. మోజ్తబా “లైట్ వెయిట్” (అనుభవం లేని వ్యక్తి) అని ట్రంప్ అభివర్ణించడం ద్వారా ఆయన నాయకత్వాన్ని బలహీనపరిచే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు.
IRGC అండ: అధికారం వెనుక అసలు శక్తి
మోజ్తబా ఖమేనీకి (Mojtaba Khamenei) ఇరాన్ విప్లవాత్మక దళం (IRGC), బాసిజ్ ఫోర్స్ నుంచి పూర్తి మద్దతు ఉంది. నిజానికి, అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్ మోజ్తబాను ఎన్నుకోవడంలో IRGC తీవ్రమైన ఒత్తిడి తెచ్చిందని సమాచారం. మోజ్తబాకు సైనిక, నిఘా వ్యవస్థలపై పట్టు ఉండటం వల్ల, ఆయనను సుప్రీం లీడర్గా (Iran Supreme Leader) ఉంచడం ద్వారా తమ ఆధిపత్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చని IRGC భావిస్తోంది. ఇరాన్ వీధుల్లో ప్రస్తుతం ఉద్రిక్త పరిస్థితులు నెలకొన్నాయి. ఒకవైపు మోజ్తబా మద్దతుదారులు ర్యాలీలు తీస్తుంటే, మరోవైపు “మోజ్తబాకు మరణం సంభవించాలి” అంటూ నిరసనకారులు నినదిస్తున్నారు.
ఇది కూడా చదవండి: Iran Ship: యుద్ధ మేఘాల మాటున ఇరాన్కు భారత్ ఆశ్రయం
వారసత్వ రాజకీయాల సవాలు
1979 ఇరాన్ విప్లవం అసలు ఉద్దేశమే ‘రాజరికాన్ని’ అంతం చేయడం. కానీ ఇప్పుడు అలీ ఖమేనీ తర్వాత ఆయన కుమారుడే అధికారంలోకి రావడం, ఇరాన్ మళ్ళీ ఒక ‘వారసత్వ వ్యవస్థ’ (Dynastic System) దిశగా వెళ్తోందనే విమర్శలకు తావిస్తోంది. ఇది సాధారణ ప్రజల్లో, ముఖ్యంగా యువతలో అసంతృప్తిని పెంచుతోంది. ఆర్థిక సంక్షోభం, పెరిగిన ధరలు, నిరంతరం కొనసాగుతున్న యుద్ధం ఇరాన్ ప్రజలను విసిగిస్తున్నాయి. ఇలాంటి సమయంలో ఒక బలహీనమైన లేదా గాయపడిన నాయకుడు దేశాన్ని ఎలా నడిపిస్తాడనేది పెద్ద ప్రశ్న.
యుద్ధం – భవిష్యత్తు
‘ఆపరేషన్ ఎపిక్ ఫ్యూరీ’ పేరుతో అమెరికా చేస్తున్న దాడులు ఇరాన్ సైనిక సామర్థ్యాన్ని దెబ్బతీశాయి. ఇరాన్ వాయుసేన, నౌకాదళం మరియు కమ్యూనికేషన్ వ్యవస్థలు అస్తవ్యస్తమయ్యాయని ట్రంప్ వాదిస్తున్నారు. ఇరాన్ గనుక హార్ముజ్ జలసంధిని (Strait of Hormuz) అడ్డుకోవాలని చూస్తే తీవ్ర పరిణామాలు ఉంటాయని ఆయన హెచ్చరించారు. ఈ అంతర్జాతీయ ఒత్తిడిని తట్టుకోవాలంటే ఇరాన్కు ఒక శక్తివంతమైన నాయకుడు అవసరం. మోజ్తబా ఆరోగ్య పరిస్థితి నిజంగా విషమంగా ఉంటే, ఇరాన్ (Iran) నాయకత్వంలో మళ్ళీ శూన్యం ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంది.
ఇరాన్ ఏ దిశగా?
మోజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) గురించి వస్తున్న వార్తలు ఇరాన్ రాజకీయాల్లో అత్యంత కీలకం. ఒకవేళ ఆయన కోమాలో ఉన్నారనే వార్త నిజమైతే, ఇరాన్ సైన్యం (IRGC) ప్రత్యక్షంగా పాలనను తన చేతుల్లోకి తీసుకునే అవకాశం ఉంది. అదే జరిగితే ఇరాన్ మరింత కరుడుగట్టిన విధానాలను అవలంబించవచ్చు. మరోవైపు, ట్రంప్ దూకుడు ఇరాన్ను లొంగదీసుకుంటుందా లేక మరో భీకర యుద్ధానికి దారితీస్తుందా అన్నది వేచి చూడాలి.
ప్రస్తుతానికి, మోజ్తబా ఖమేనీ (Mojtaba Khamenei) ఆరోగ్య పరిస్థితి ఒక రహస్యం. ఆయన స్వయంగా ప్రజల ముందుకు వచ్చి ప్రసంగించే వరకు ఈ ఊహాగానాలు ఆగవు. ఇరాన్ చరిత్రలో ఇది ఒక సంధి కాలం. ఈ అనిశ్చితి మధ్య ఇరాన్ తన ఉనికిని ఎలా కాపాడుకుంటుంది, మోజ్తబా తన వారసత్వాన్ని ఎలా నిలబెట్టుకుంటారనేది రాబోయే రోజుల్లో తేలనుంది.
