BLOW OUT: అందమైన కొబ్బరి చెట్లు.. పచ్చని పొలాలు.. గోదారి గలగలలు.. ఇదీ కోనసీమ (Konaseema) ముఖచిత్రం. కానీ, ఆ పచ్చని సీమ గర్భంలో ఇప్పుడు మరోసారి భయం పడగ విప్పింది. ప్రశాంతంగా ఉండే గోదావరి జిల్లాలను అప్పుడప్పుడు ఉలిక్కిపడేలా చేసే ‘బ్లో అవుట్’ (Blow out) భూతం మళ్లీ నిద్రలేచింది. డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కోనసీమ జిల్లా, మలికిపురం మండలం ఇరుసుమండ (Irusumanda) గ్రామంలోని ఓఎన్జీసీ (ONGC) గ్యాస్ బావిలో చోటుచేసుకున్న ప్రమాదం, 30 ఏళ్ళ క్రితం నాటి పాశర్లపూడి మంటలను గుర్తుచేస్తోంది.
గ్యాస్ అన్వేషణలో భాగంగా డ్రిల్లింగ్ చేస్తుండగా అకస్మాత్తుగా ఎగసిపడిన అగ్నికీలలు, 30 మీటర్ల ఎత్తున కాలుతున్న మంటలు, చుట్టుపక్కల ప్రజల హాహాకారాలు.. వెరసి కోనసీమ మరోసారి వార్తల్లోకి ఎక్కింది. అసలు ఈ బ్లో అవుట్ (BLOW OUT) అంటే ఏమిటి? భూగర్భంలో ఏం జరుగుతుంది? ఇరుసుమండలో ఏం జరిగింది? చరిత్రలో నిలిచిపోయిన పాశర్లపూడి ఘటన ఎలా అదుపులోకి వచ్చింది? ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇలాంటి విపత్తులు ఎక్కడెక్కడ సంభవించాయి? ఈ ప్రశ్నలన్నింటికీ సమగ్ర సమాధానమే ఈ ప్రత్యేక కథనం.
ఇరుసుమండలో అసలేం జరిగింది? (The Irusumanda Incident)
కోనసీమ జిల్లా మలికిపురం మండలం ఇరుసుమండ పరిధిలోని ఓఎన్జీసీకి చెందిన రిగ్గు వద్ద గ్యాస్ లీకేజీతో భారీ అగ్నిప్రమాదం సంభవించింది. ఇది సాధారణ అగ్నిప్రమాదం కాదు, సాంకేతిక పరిభాషలో దీనిని ‘బ్లో అవుట్’ (Blow Out) అంటారు. అధికారులు, నిపుణుల కథనం ప్రకారం ఇక్కడ ఏం జరిగిందంటే…
డ్రిల్లింగ్ ప్రక్రియ: ఇరుసుమండలోని ఈ సైట్లో ఓఎన్జీసీ గ్యాస్ నిక్షేపాల కోసం డ్రిల్లింగ్ పనులు చేపట్టింది. భూమి లోపలి పొరల్లోకి డ్రిల్ పైపులు వెళ్తున్న సమయంలో, అక్కడ ఉన్న విపరీతమైన గ్యాస్ ప్రెజర్ (ఒత్తిడి) ఒక్కసారిగా బయటకు తన్నుకు వచ్చింది.
నియంత్రణ వైఫల్యం: సాధారణంగా ఇలాంటి ఒత్తిడిని తట్టుకోవడానికి ‘బ్లో అవుట్ ప్రివెంటర్’ (BOP) అనే పరికరం ఉంటుంది. కానీ, ఇక్కడ గ్యాస్ ఒత్తిడి అంచనాలకు మించి ఉండటం లేదా యాంత్రిక లోపం వల్ల గ్యాస్ అదుపు తప్పింది.
అగ్నికీలలు: బయటకు వచ్చిన గ్యాస్, ఘర్షణ వల్ల లేదా ఏదైనా చిన్న నిప్పురవ్వ తగలడం వల్ల మంటలంటుకుంది. సుమారు 30 మీటర్ల ఎత్తున మంటలు ఎగిసిపడుతుండటంతో, కిలోమీటరు దూరం వరకు వేడి సెగ తగులుతోంది.
ప్రజల ఖాళీ: మంటల తీవ్రత, గ్యాస్ లీకేజీ ప్రమాదాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అధికారులు ముందుజాగ్రత్తగా కిలోమీటరు పరిధిలోని ప్రజలను ఖాళీ చేయించారు.
ప్రస్తుతం ఓఎన్జీసీకి చెందిన ‘క్రైసిస్ మేనేజ్మెంట్ టీమ్’ (CMT) రంగంలోకి దిగింది. రాజమండ్రి, కాకినాడ నుంచి అగ్నిమాపక దళాలు, ఫోమ్ టెండర్లు అక్కడికి చేరుకున్నాయి.
అసలు ‘బ్లో అవుట్’ అంటే ఏమిటి? (The Science Behind Blowouts)
చమురు లేదా సహజ వాయువు కోసం భూమిని కొన్ని కిలోమీటర్ల లోతు వరకు తవ్వినప్పుడు, అక్కడ ఉండే నిక్షేపాలు విపరీతమైన ఒత్తిడి (Pressure)తో ఉంటాయి. ఈ ప్రక్రియలో జరిగే వైఫల్యమే బ్లో అవుట్. దీనిని సులభంగా అర్థం చేసుకోవాలంటే:
ది కిక్ (The Kick): డ్రిల్లింగ్ చేసేటప్పుడు, బావిలో ‘మడ్’ (Mud – ఒక రకమైన రసాయన మిశ్రమం) నింపుతారు. ఈ మడ్ బరువు, భూగర్భంలోని గ్యాస్ ఒత్తిడిని పైకి రాకుండా నొక్కి ఉంచుతుంది (Hydrostatic Pressure). ఎప్పుడైతే భూగర్భ గ్యాస్ ఒత్తిడి, ఈ మడ్ బరువు కంటే ఎక్కువ అవుతుందో, అప్పుడు గ్యాస్ లేదా చమురు డ్రిల్లింగ్ పైపులోకి ప్రవేశించి పైకి తన్నుకు వస్తుంది. దీనిని సాంకేతిక భాషలో “కిక్” (Kick) అంటారు.
బ్లో అవుట్ (Blowout): ఈ ‘కిక్’ను గుర్తించి వెంటనే నియంత్రించకపోతే, అది వేగంగా పైకి వచ్చేస్తుంది. బావి ముఖద్వారం వద్ద అమర్చిన ‘బ్లో అవుట్ ప్రివెంటర్’ (BOP) అనే భారీ వాల్వ్ సిస్టమ్ విఫలమైతే, ఆ గ్యాస్ లేదా ఆయిల్ అదుపు లేకుండా బయటకు చిమ్ముతుంది. దీనినే ‘బ్లో అవుట్’ అంటారు.
మంటలు: ఇలా బయటకు వచ్చిన గ్యాస్ అత్యంత వేగంతో రావడం వల్ల రాళ్ళను, డ్రిల్లింగ్ పరికరాలను ఢీకొట్టి నిప్పురవ్వలు పుడతాయి. గ్యాస్ అత్యంత మండే స్వభావం కలది కాబట్టి, ఆ చిన్న నిప్పురవ్వ భారీ విస్ఫోటనానికి దారితీస్తుంది.
చరిత్రలో నిలిచిన ‘పాశర్లపూడి’ మంటలు (The Pasarlapudi Blow Out)
కోనసీమ ప్రజలకు బ్లో అవుట్ (Blow Out) అనే పదం కొత్తకాదు. 1995లో తూర్పు గోదావరి జిల్లా (నాటి ఉమ్మడి జిల్లా) పాశర్లపూడిలో జరిగిన ఘటన ఇప్పటికీ దేశ చరిత్రలోనే అతిపెద్ద ఆన్షోర్ (Onshore) బ్లో అవుట్లలో ఒకటిగా నిలిచిపోయింది.
ప్రమాదం జరిగిన తీరు: 1995 జనవరి 8వ తేదీన పాశర్లపూడిలోని బావి సంఖ్య 19లో డ్రిల్లింగ్ జరుగుతుండగా బ్లో అవుట్ సంభవించింది. డ్రిల్లింగ్ బిట్ ను వెనక్కి తీస్తున్న సమయంలో గ్యాస్ కిక్ వచ్చింది.
తీవ్రత: ఆ మంటలు ఎంత భీకరంగా ఉండేవంటే, రాత్రి పూట కూడా పగటి వెలుతురులా ఉండేది. సుమారు 150-200 మీటర్ల ఎత్తున మంటలు ఎగిసిపడ్డాయి. చుట్టుపక్కల ఉన్న కొబ్బరి తోటలు మాడి మసైపోయాయి. కిలోమీటర్ల మేర ప్రజలు ఇళ్లను వదిలి పారిపోయారు.
నియంత్రణ చర్యలు: ఓఎన్జీసీ నిపుణులు మాత్రమే కాకుండా, అంతర్జాతీయంగా పేరొందిన అగ్నిమాపక నిపుణుడు ‘నీల్ ఆడమ్స్’ (Neil Adams) బృందాన్ని పిలిపించారు.
ఎప్పుడు ఆరింది?: దాదాపు 65 రోజుల పాటు (రెండు నెలల పైనే) ఈ మంటలు కొనసాగాయి. అనేక ప్రయత్నాల తర్వాత, బావి ముఖద్వారంపై కొత్త వాల్వ్ అమర్చడం ద్వారా మార్చి నెలలో మంటలను అదుపులోకి తేగలిగారు. ఇది ఓఎన్జీసీ చరిత్రలో ఒక చేదు జ్ఞాపకం.
బ్లో అవుట్ను ఎలా అదుపు చేస్తారు? (Methods to Control a Blowout)
బ్లో అవుట్ సంభవించినప్పుడు మంటలను ఆర్పడం సామాన్య విషయం కాదు. ఇది ఒక యుద్ధం లాంటిది. దీనికి ప్రధానంగా మూడు పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు.
- కేపింగ్ (Capping the Well):
ఇది అత్యంత ప్రమాదకరమైన పద్ధతి. మంటలు మండుతుండగానే, నిపుణులు భారీ క్రేన్ల సాయంతో బావి ముఖద్వారం వద్దకు వెళ్తారు. దెబ్బతిన్న పాత BOPని తొలగించి, దాని స్థానంలో కొత్త వాల్వ్ను బిగించి గ్యాస్ ప్రవాహాన్ని ఆపేస్తారు. దీనికోసం ‘వాటర్ అంబ్రెల్లా’ (నీటిని గొడుగులా చల్లడం) పద్ధతిని వాడి, వేడి నుంచి రక్షణ పొందుతారు.
2.డైనమిక్ కిల్ / టాప్ కిల్ (Dynamic Kill):
బావి పైనుంచి అత్యంత బరువైన ద్రవాలను (Heavy Mud) లేదా సిమెంట్ను అధిక పీడనంతో లోపలికి పంపిస్తారు. ఆ ద్రవం బరువుకు, కింద నుంచి వచ్చే గ్యాస్ వెనక్కి నెట్టివేయబడి, ప్రవాహం ఆగిపోతుంది.
- రిలీఫ్ వెల్ (Relief Well):
పైన చెప్పిన రెండు పద్ధతులు పని చేయనప్పుడు, ఇది చివరి అస్త్రం. ప్రమాదం జరిగిన బావికి కొంత దూరంలో, ఏటవాలుగా (Diagonally) మరో కొత్త బావిని తవ్వుతారు. ఈ కొత్త బావి వెళ్లి, పాత బావి అడుగు భాగాన్ని కలుసుకుంటుంది (Intercept). అప్పుడు ఈ కొత్త బావి ద్వారా సిమెంట్ లేదా బరువైన మడ్ పంపి, లీక్ అవుతున్న బావిని కింద నుంచి మూసివేస్తారు. ఇది అత్యంత సురక్షితమైన పద్ధతి కానీ, దీనికి చాలా సమయం (కొన్ని నెలలు) పడుతుంది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగిన భారీ బ్లో అవుట్స్ (Global Blow Outs)
ప్రపంచ చమురు చరిత్రలో కొన్ని బ్లో అవుట్స్ పర్యావరణానికి తీరని నష్టాన్ని కలిగించాయి.
- డీప్వాటర్ హారిజన్ (Deepwater Horizon – 2010):
అమెరికాలోని గల్ఫ్ ఆఫ్ మెక్సికోలో బ్రిటీష్ పెట్రోలియం (BP) సంస్థకు చెందిన ఈ ఆయిల్ రిగ్గులో బ్లో అవుట్ జరిగింది. ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద సముద్రగర్భ ఆయిల్ స్పిల్. 11 మంది చనిపోయారు. 87 రోజుల పాటు చమురు సముద్రంలోకి లీక్ అవుతూనే ఉంది. దీనిని అదుపు చేయడానికి రిలీఫ్ వెల్ తవ్వాల్సి వచ్చింది.
- ఇక్స్టాక్-1 (Ixtoc I – 1979):
మెక్సికో గల్ఫ్లో జరిగిన ఈ ప్రమాదం చరిత్రలో నిలిచిపోయింది. దీనిని అదుపు చేయడానికి ఏకంగా 290 రోజులు (సుమారు 9 నెలలు) పట్టింది. రిలీఫ్ వెల్స్ తవ్విన తర్వాతే ఇది అదుపులోకి వచ్చింది. ఒకే బావి నుంచి అత్యధిక చమురు లీక్ అయిన ఘటన ఇది.
- కువైట్ ఆయిల్ ఫైర్స్ (1991):
ఇది సాంకేతిక వైఫల్యం కాదు, యుద్ధం వల్ల జరిగింది. గల్ఫ్ యుద్ధ సమయంలో ఇరాక్ సైన్యం వెనక్కి తగ్గుతూ, కువైట్లోని 600కు పైగా చమురు బావులకు నిప్పు పెట్టింది. వీటిని ఆర్పడానికి 10 నెలల సమయం పట్టింది.
- బాగ్జన్ బ్లో అవుట్ (Baghjan Blowout – 2020):
మన దేశంలోని అస్సాం రాష్ట్రంలో, ఆయిల్ ఇండియా లిమిటెడ్ (OIL) బావిలో జరిగిన ఈ ప్రమాదం 160 రోజులకు పైగా కొనసాగింది. ఇది కూడా పాశర్లపూడి తరహాలోనే పెద్ద విపత్తు. చివరకు విదేశీ నిపుణుల సాయంతో దీనిని అదుపు చేశారు.
అత్యధిక సమయం పట్టిన బ్లో అవుట్ ఏది?
ఒక బ్లో అవుట్ను అదుపు చేయడానికి పట్టిన అత్యధిక సమయం పరంగా చూస్తే, ‘ఇక్స్టాక్-1’ (Ixtoc I) ముందు వరుసలో ఉంటుంది. జూన్ 1979లో మొదలైన ఈ లీకేజీని మార్చి 1980 వరకు ఆపలేకపోయారు (సుమారు 290 రోజులు).
అయితే, మంటలు ఆరకుండా దశాబ్దాల తరబడి మండుతున్న ఘటనలు కూడా ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు తుర్కిమెనిస్థాన్లోని “గేట్ టు హెల్” (Darvaza Gas Crater). 1971లో సోవియట్ ఇంజనీర్లు డ్రిల్ చేస్తుండగా నేల కూలిపోయింది. గ్యాస్ లీక్ అవుతోందని భావించి, దానికి నిప్పు పెట్టారు. అది కొన్ని వారాల్లో ఆగిపోతుందని అనుకున్నారు, కానీ అది ఇప్పటికీ (50 ఏళ్లకు పైగా) మండుతూనే ఉంది. అయితే దీనిని టెక్నికల్గా నియంత్రించడానికి ప్రయత్నించి విఫలమైన బ్లో అవుట్ అనలేం, కానీ మానవ తప్పిదం వల్ల మండుతున్న అగ్నిగుండం ఇది.
మనం పాఠాలు నేర్చుకున్నామా?
ఇరుసుమండ ఘటన మరోసారి మనకు పాత గాయాలను గుర్తు చేసింది. గోదావరి బేసిన్ (KG Basin) గ్యాస్ నిక్షేపాలకు పుట్టినిల్లు. దేశ ఇంధన అవసరాలకు ఈ ప్రాంతం వెన్నెముక లాంటిది. కానీ, అభివృద్ధి పేరుతో జరుగుతున్న ఈ అన్వేషణలో భద్రతా ప్రమాణాలు (Safety Protocols) ఏమేరకు పాటిస్తున్నారనేది మిలియన్ డాలర్ల ప్రశ్న.
నిఘా వైఫల్యం: పాశర్లపూడి (Pasaralapudi), దేవరపల్లి, ఇప్పుడు ఇరుసుమండ.. ఈ ఘటనలన్నీ చూస్తుంటే, డ్రిల్లింగ్ సమయంలో ప్రెజర్ మానిటరింగ్ సిస్టమ్స్ సరిగ్గా పనిచేస్తున్నాయా? లేదా మానవ తప్పిదాలు జరుగుతున్నాయా? అన్నది విచారణ జరగాలి.
టెక్నాలజీ: 1995 నాటి సాంకేతికతతో పోలిస్తే ఇప్పుడు ఎంతో అభివృద్ధి చెందాం. అయినా సరే, బ్లో అవుట్లను ముందుగానే పసిగట్టి ఆపే ఆటోమేటిక్ వ్యవస్థలు ఎందుకు విఫలమవుతున్నాయి?
స్థానిక ప్రజల భయం: కోనసీమ (Konaseema) ప్రజలు ఒక రకంగా ‘గ్యాస్ బెలూన్’ మీద నివసిస్తున్నారు. వీరికి సరైన అవగాహన కల్పించడం, మాక్ డ్రిల్స్ నిర్వహించడం, ప్రమాదం జరిగినప్పుడు తక్షణమే స్పందించే వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేయడం అత్యవసరం.
ఇరుసుమండ మంటలు త్వరగా అదుపులోకి రావాలని, పాశర్లపూడి నాటి పీడకల పునరావృతం కాకూడదని కోరుకుందాం. ఇంధనం అవసరమే, కానీ అది ప్రజల ప్రాణాల కంటే, పచ్చని ప్రకృతి కంటే ఎక్కువ కాదు. “సేఫ్టీ ఫస్ట్” అనేది కేవలం నినాదం కాకూడదు, అది ఆచరణ కావాలి.
A Passionate Telugu Writer Covering Politics, Public Voice, And Current Affairs With Clarity And Insight. Dedicated To Presenting Unbiased Perspectives Rooted In Truth And Regional Relevance. Believes In Giving A Voice To The People Through Powerful Storytelling And Factual Reporting.
