Balochistan: పాకిస్తాన్ చిత్రపటంలో సగానికి పైగా విస్తీర్ణం.. అపారమైన ఖనిజ నిక్షేపాల గని.. వ్యూహాత్మక సముద్ర తీరం.. ఇన్ని ప్రత్యేకతలున్న బలూచిస్తాన్ (Balochistan) నేడు రక్తమోడుతోంది. దశాబ్దాలుగా అణచివేతకు గురవుతున్న బలూచ్ ప్రజల ఆక్రందనలు, ఇప్పుడు ఆయుధమై గర్జిస్తున్నాయి. బలూచ్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (BLA) వంటి సాయుధ సంస్థలు పాక్ సైన్యాన్ని ముచ్చెమటలు పట్టిస్తుంటే, ఆ దేశ ప్రధానే స్వయంగా పరిస్థితి విషమంగా ఉందని అంగీకరించడం అక్కడి ‘రావణకాండ’ తీవ్రతకు అద్దం పడుతోంది. అయితే, ఈ పోరాటం కేవలం ఒక ప్రాంతీయ తిరుగుబాటు మాత్రమే కాదు. ఇది అగ్రరాజ్యాల ప్రయోజనాలు, వనరుల దోపిడీ, దశాబ్దాల చారిత్రక వంచనల మేళవింపు. బలూచిస్తాన్ రగులుతున్న తీరును గమనిస్తే, అది పాకిస్తాన్ (Pakistan) మనుగడకే ముప్పుగా మారుతున్నట్లు స్పష్టమవుతోంది.
చారిత్రక వంచన – విలీన వివాదం
1947లో భారత ఉపఖండం ముక్కలైనప్పుడు, బలూచిస్తాన్ (Balochistan) లోని అతిపెద్ద సంస్థానమైన ‘కలాత్’ స్వతంత్రంగా ఉండాలని నిర్ణయించుకుంది. అప్పటికి అది బ్రిటిష్ రక్షణలో ఉన్న స్వయంప్రతిపత్తి గల రాజ్యం. కానీ, నవజాత పాకిస్తాన్ (Pakistan) పాలకుల కన్ను ఈ భూభాగంలోని వనరులపై పడింది. 1948 మార్చిలో పాక్ సైన్యం బలవంతంగా కలాత్ ఖాన్ ను లొంగదీసుకుని, ఆ భూభాగాన్ని విలీనం చేసుకుంది. ఈ బలవంతపు విలీనాన్ని బలూచ్ ప్రజలు నేటికీ ఆమోదించడం లేదు. అందుకే అక్కడ ప్రతి తరం ఒక కొత్త పోరాటాన్ని పుట్టిస్తూనే ఉంది. పాక్ పాలకులు బలూచిస్తాన్ను (Balochistan) ఒక వలస రాజ్యంగా చూశారే తప్ప, తమ దేశంలో భాగంగా ఎన్నడూ ప్రేమించలేదు. ఈ వివక్షే నేడు బలూచ్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (BLA) వంటి తీవ్రవాద గ్రూపులు బలపడటానికి పునాది వేసింది.
Balochistan వనరుల దోపిడీ: సిరిసంపదలే శాపం
బలూచిస్తాన్ (Balochistan) భూగర్భంలో బంగారం, రాగి, క్రోమైట్, సహజ వాయువు వంటి అపార నిక్షేపాలు ఉన్నాయి. 1950ల నుంచే పాకిస్తాన్ (Pakistan) లోని పంజాబ్, సింధ్ ప్రాంత్ లలోని పరిశ్రమలు ఇక్కడి ‘సూయి’ గ్యాస్ క్షేత్రాల నుంచే ఇంధనాన్ని పొందుతున్నాయి. కానీ ఆశ్చర్యకరమైన నిజం ఏమిటంటే, ఏ బలూచ్ గడ్డ నుంచి గ్యాస్ వస్తుందో, ఆ గడ్డపై ఉన్న ప్రజలకు నేటికీ కట్టెల పొయ్యిలే గతి. వారి ఇళ్లకు కనీసం విద్యుత్ సౌకర్యం కూడా లేదు. తమ నేల నుంచి తరలిపోతున్న సంపదలో తమకు కనీస వాటా కూడా దక్కకపోవడం, పైగా అక్కడ జరుగుతున్న మైనింగ్ వల్ల పర్యావరణం దెబ్బతినడం స్థానికుల్లో తీవ్ర ఆగ్రహాన్ని నింపింది. ఈ ఆర్థిక అసమానతలే తిరుగుబాటు జ్వాలలకు ఇంధనంలా మారాయి.
Pakistan అణచివేత: రక్తసిక్తమైన భూభాగం
బలూచిస్తాన్లో (Balochistan) పాక్ సైన్యం అనుసరిస్తున్న ‘కిల్ అండ్ డంప్’ (Kill and Dump) పాలసీ ప్రపంచంలోనే అత్యంత క్రూరమైన మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనగా (Human rights violation) పరిగణించవచ్చు. వేల సంఖ్యలో బలూచ్ మేధావులు, విద్యార్థులు, జర్నలిస్టులు, సామాజిక కార్యకర్తలు రాత్రికి రాత్రే అదృశ్యమవుతున్నారు. పాక్ గూఢచారి సంస్థ ISI వారిని ఎత్తుకెళ్లి చిత్రహింసలు పెట్టి, చంపి, నిర్మానుష్య ప్రాంతాల్లో పారేస్తోంది. బలూచ్ తల్లులు తమ కుమారులు తిరిగి వస్తారని ఏళ్ల తరబడి ఎదురుచూస్తున్న దృశ్యాలు అక్కడ నిత్యకృత్యం. ఈ క్రూరత్వం బలూచ్ యువతలో భయాన్ని కాకుండా, పగను పెంచింది. తుపాకీ పడితేనే తప్ప తమ ఉనికిని కాపాడుకోలేమని వారు భావిస్తున్నారు. అందుకే గతంలో కేవలం గెరిల్లా దాడులకే పరిమితమైన పోరాటం, ఇప్పుడు ఆత్మాహుతి దాడుల స్థాయికి చేరుకుంది.
చైనా వ్యూహాత్మక దాహం: కొత్త వలసవాదం
బలూచిస్తాన్ (Balochistan) మంటల్లో చమురు పోస్తోంది చైనా. ‘చైనా-పాకిస్తాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ –CPEC’ పేరుతో చైనా ఇక్కడ వేల కోట్ల రూపాయలు పెట్టుబడి పెట్టింది. అయితే ఈ పెట్టుబడి బలూచ్ ప్రజల కోసం కాదు, చైనా తన గ్లోబల్ ఆధిపత్యం కోసం చేస్తున్న ప్రయత్నం. గ్వాదర్ పోర్టు (Gwadar Port) ద్వారా చైనా నేరుగా అరేబియా సముద్రంలోకి (Arabian Sea) ప్రవేశించవచ్చు. దీనివల్ల చైనా (China) తన ఇంధన అవసరాల కోసం ‘మలక్కా జలసంధి’పై ఆధారపడాల్సిన అవసరం ఉండదు. గ్వాదర్ పోర్టు చుట్టూ చైనా భారీగా గోడలు నిర్మించి, స్థానిక మత్స్యకారులను సముద్రంలోకి కూడా వెళ్లనివ్వకుండా చేస్తోంది. బలూచిస్తాన్ (Balochistan) సంపదను చైనా దోచుకుపోతోందని, పాక్ పాలకులు తమ దేశాన్ని చైనాకు అమ్మేశారని బలూచ్ తిరుగుబాటుదారులు గర్జిస్తున్నారు. అందుకే ఇప్పుడు BLA దాడుల ప్రధాన లక్ష్యం చైనా ఇంజనీర్లు మరియు వారి ప్రాజెక్టులే.
అమెరికా కన్ను: చదరంగంలో మరో పావు
బలూచిస్తాన్ (Balochistan) అల్లకల్లోలంగా ఉండటం వెనుక అమెరికా (America) ప్రయోజనాలు కూడా దాగి ఉన్నాయి. ఒకప్పుడు ఆఫ్ఘనిస్తాన్లో (Afghanistan) తిష్టవేసిన అమెరికాకు బలూచిస్తాన్ ఒక కీలకమైన నిఘా కేంద్రంగా ఉండేది. ప్రస్తుతం చైనా తన ‘బెల్ట్ అండ్ రోడ్ ఇనిషియేటివ్’ (BRI) ద్వారా ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరిస్తున్న వేళ, దానికి అడ్డుకట్ట వేయాలంటే CPEC ప్రాజెక్టును దెబ్బతీయడం అమెరికాకు అవసరం. బలూచిస్తాన్లో అశాంతి నెలకొంటే చైనా పెట్టుబడులు ప్రమాదంలో పడతాయి. అందుకే అమెరికా పరోక్షంగా బలూచ్ వేర్పాటువాదులకు మద్దతు ఇస్తుందని పాక్ ఆరోపిస్తుంటుంది. అయితే, అధికారికంగా అమెరికా BLAని ఉగ్రవాద సంస్థగానే ప్రకటించింది. అయినప్పటికీ, భౌగోళిక రాజకీయాల్లో (Geopolitics) శత్రువుకు శత్రువు మిత్రుడు అనే సూత్రం ప్రకారం, చైనాను దెబ్బతీయడానికి బలూచ్ కార్డు అమెరికాకు ఎప్పుడూ ఒక ఆయుధమే. అయితే ట్రంప్ అధికారంలోకి వచ్చాక పాకిస్తాన్ – అమెరికా సంబంధాలు మెరుగుపడ్డాయి. పాకిస్తాన్ సర్వసైన్యాధికారి అసీమ్ మునీర్, ట్రంప్ కోరికలను నెరవేర్చేందుకు సిద్ధంగా ఉన్నారు. అందుకే బలూచిస్తాన్ లోని రేర్ ఎర్త్ మినరల్స్ ను అమెరికాకు కట్టబెట్టేందుకు పాకిస్తాన్ (Pakistan) సిద్ధమైందనే ప్రచారం జరుగుతోంది. చైనా ఆధిపత్యానికి గండికొట్టి బలూచిస్తాన్ పై పెత్తనం చెలాయించేందుకు అమెరికా వ్యూహాత్మకంగా పావులు కదుపుతోంది.
భారత్ పై పాక్ ఆరోపణలు
పాకిస్తాన్ (Pakistan) తన దేశంలో ఏ చిన్న పేలుడు జరిగినా దానికి భారత్ కారణమని వేలెత్తి చూపడం అలవాటుగా మార్చుకుంది. బలూచిస్తాన్లో అశాంతికి భారత గూఢచారి సంస్థ ‘రా’ (RAW) కారణమని, కుల్ భూషణ్ జాదవ్ వంటి వారిని పట్టుకున్నామని పాక్ గప్పాలు కొట్టుకుంటుంది. కానీ వాస్తవానికి, బలూచిస్తాన్లో పుడుతున్న నిరసన జ్వాలలు వారి స్వంత అణచివేత నుంచి పుట్టినవే. తమ సొంత ప్రజల ఆకలిని, ఆవేదనను తీర్చలేని పాక్ పాలకులు, ఆ నెపాన్ని భారత్ పైకి నెట్టడం ద్వారా ప్రపంచ దృష్టిని మళ్లించాలని చూస్తున్నారు. భారత్ ఎప్పుడూ బలూచ్ ప్రజలపై జరుగుతున్న మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనల గురించి మాత్రమే అంతర్జాతీయ వేదికలపై మాట్లాడుతోంది. ప్రధాని మోదీ ఎర్రకోట నుంచి బలూచ్ సోదరుల క్షేమం గురించి మాట్లాడటం పాకిస్తాన్కు కంటగింపుగా మారింది.
విడిపోతున్న దారాలు.. విచ్ఛిన్నం దిశగా పాకిస్తాన్?
నేడు బలూచిస్తాన్లో (Balochistan) పరిస్థితి చేయి దాటిపోయింది. పాక్ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ మాటల్లోని నిస్సహాయత చూస్తుంటే, పాక్ సైన్యం అక్కడ పట్టు కోల్పోయిందని అర్థమవుతోంది. అపారమైన అప్పులతో మునిగిపోయిన పాకిస్తాన్, చైనాను సంతోషపెట్టడం కోసం తన సొంత ప్రజలపై యుద్ధం చేస్తోంది. చైనా-అమెరికా వంటి అగ్రరాజ్యాల మధ్య చిక్కుకున్న బలూచిస్తాన్, నేడు ప్రపంచ రాజకీయాల్లో ఒక కీలకమైన ‘ఫ్లాష్ పాయింట్’గా మారింది. బలూచ్ ప్రజల అణచివేత ఇలాగే కొనసాగితే, 1971లో తూర్పు పాకిస్తాన్ (Pakistan) ఎలాగైతే విడిపోయిందో, భవిష్యత్తులో బలూచిస్తాన్ కూడా పాకిస్తాన్ నుంచి విడిపోయి స్వతంత్ర దేశంగా అవతరించడం ఖాయం. ఆనాడు భారత్ ప్రమేయంతో బంగ్లాదేశ్ ఏర్పడింది, ఈనాడు పాక్ పాలకుల మూర్ఖత్వంతో బలూచిస్తాన్ విచ్ఛిన్నం కాబోతోంది. ఇది ఒక దేశ పతనాన్ని సూచించే హెచ్చరిక. పాక్ ఇప్పటికైనా తన తీరు మార్చుకోకపోతే, మ్యాప్ నుంచి ఒక పెద్ద భాగం మాయమవడం చారిత్రక సత్యం కాబోతోంది.
