Ayesha Meera: భారతీయ న్యాయశాస్త్రంలో ఒక ప్రసిద్ధ సూక్తి ఉంది. “వందమంది నేరస్తులు తప్పించుకున్నా పర్వాలేదు కానీ, ఒక్క నిర్దోషికి కూడా శిక్ష పడకూడదు.” ఆయేషా మీరా (Ayesha Meera) కేసులో ఈ సూక్తి మొదటి భాగం అక్షరాలా నిజమైంది. వందమంది కాదు, ఒక కిరాతక నేరస్తుడు 17 ఏళ్లుగా స్వేచ్ఛా వాయువులు పీలుస్తూ, వ్యవస్థల కళ్లు గప్పి తిరుగుతున్నాడు. కానీ, ఈ 17 ఏళ్ల ప్రయాణంలో శిక్ష అనుభవించింది మాత్రం నిర్దోషి అయిన సత్యంబాబు, అంతకంటే మిన్నగా అనుక్షణం నరకం చూస్తున్న ఆయేషా తల్లిదండ్రులు. సీబీఐ (CBI) ఈ కేసును ‘క్లోజ్’ చేస్తున్నట్లు ప్రకటించడం అంటే, అది కేవలం ఒక ఫైలును మూసివేయడం కాదు.. సామాన్యుడికి న్యాయం మీద ఉన్న ఆఖరి ఆశను కూడా సమాధి చేయడమే.
ఆ రాత్రి.. ఆ హాస్టల్.. ఆరని గాయం
2007 డిసెంబర్ 27. విజయవాడ శివార్లలోని ఇబ్రహీంపట్నం. ఒక స్టూడెంట్, దేశానికి సేవ చేయాలని కలలు కన్న ఒక యువతి, తన హాస్టల్ గదిలోనే అత్యంత క్రూరంగా హత్యకు గురైంది. ఆ వార్త విన్నప్పుడు తెలుగు సమాజం ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడింది. ఆడపిల్లలకు రక్షణ ఎక్కడ? హాస్టల్ గదుల్లో కూడా మృగాళ్ల వేట సాగుతుందా? అన్న ప్రశ్నలు వెల్లువెత్తాయి. కానీ, ఆ తర్వాత జరిగిన పరిణామాలు అంతకంటే భయంకరమైనవి. దర్యాప్తు సంస్థలు నిందితుడిని పట్టుకోవడం కంటే, కేసును ‘సర్దడం’ మీదనే ఎక్కువ శ్రద్ధ పెట్టాయన్న విమర్శలు అప్పట్లోనే వచ్చాయి.
వ్యవస్థల వైఫల్యం: అడుగడుగునా అపశృతులే
ఈ కేసును పరిశీలిస్తే, మన దర్యాప్తు వ్యవస్థలు ఎంత బలహీనంగా ఉన్నాయో అర్థమవుతుంది.
సాక్ష్యాల మాయం: కోర్టులో (Court) భద్రపరిచిన ఆయేషా (Ayesha Meera) బట్టలు, ఇతర కీలక సాక్ష్యాలను ఎవరో కావాలనే ధ్వంసం చేశారన్న వార్త విన్నప్పుడు ప్రజాస్వామ్యం సిగ్గుతో తలదించుకుంది. అత్యున్నత న్యాయస్థానం పర్యవేక్షణలో ఉండాల్సిన సాక్ష్యాలే మాయమైతే, ఇక సామాన్యుడికి రక్షణ ఎక్కడిది?
రాజకీయ నీడలు: ఈ కేసు ఆరంభం నుండి ఒక ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడి బంధువు పేరు వినిపిస్తూనే ఉంది. అధికారం అండతో దర్యాప్తును పక్కదారి పట్టించారనే ఆరోపణలు వెల్లువెత్తాయి. పోలీసు యంత్రాంగం నిష్పక్షపాతంగా వ్యవహరించకుండా, ఎవరినో కాపాడే ప్రయత్నం చేసిందనేది బహిరంగ రహస్యం.
బలిపశువుల వేట: అసలైన నిందితుడిని వదిలేసి, శారీరక వైకల్యం ఉన్న సత్యం బాబును నిందితుడిగా చిత్రించి జైలుకు పంపడం ద్వారా వ్యవస్థ తన అసమర్థతను చాటుకుంది. ఎనిమిదేళ్ల తర్వాత హైకోర్టు అతడిని నిర్దోషిగా ప్రకటించినప్పుడు, వ్యవస్థ చేసిన తప్పుకు ఆ యువకుడి జీవితం బుగ్గిపాలైంది.
ఇది కూడా చదవండి: Rape Attempt : అక్కడ టచ్ చేస్తే అత్యాచారం కాదా..?
CBI: ఆఖరి ఆశ కూడా ఆవిరి
రాష్ట్ర పోలీసులు విఫలమైనప్పుడు, అందరూ సీబీఐ (CBI వైపు ఆశగా చూశారు. కేంద్ర దర్యాప్తు సంస్థ వస్తే నిజాలు నిగ్గుతేలుతాయని భావించారు. కానీ, 17 ఏళ్ల తర్వాత సీబీఐ ఇచ్చిన రిపోర్టు “మేము నిందితులను పట్టుకోలేకపోయాం, కేసు క్లోజ్ చేస్తున్నాం” అని చెప్పడం అత్యంత దారుణం. ఆధునిక టెక్నాలజీ, డీఎన్ఏ అనాలిసిస్, రీ-పోస్ట్మార్టం వంటి వెసులుబాట్లు ఉన్నా, నిందితుడిని పట్టుకోలేకపోవడం అంటే అది దర్యాప్తు వైఫల్యమా లేక దర్యాప్తు చేయకూడదనే ఒత్తిడా?
గర్భశోకం: ఆ తల్లిదండ్రుల కన్నీటి సముద్రం
ఆయేషా (Ayesha Meera) తల్లి శంషాద్ బేగం (Samshad Begum), తండ్రి ఇక్బాల్ భాషా (Iqbal Basha) .. ఈ 17 ఏళ్లుగా వారు చేస్తున్న పోరాటం అద్వితీయం, అనన్యసామాన్యం. తన బిడ్డను కోల్పోయిన దుఃఖం ఒకవైపు, న్యాయం కోసం వ్యవస్థలతో యుద్ధం మరోవైపు. శంషాద్ బేగం కేవలం ఒక బాధితురాలిగా మిగిలిపోలేదు, ఒక అగ్నిపర్వతంలా మారారు. హాస్పిటళ్ల చుట్టూ, కోర్టుల చుట్టూ, ఆఫీసుల చుట్టూ తిరుగుతూ ఆమె అరిగిన చెప్పులు మన వ్యవస్థలోని జాప్యానికి సాక్ష్యాలు.
ఒక తల్లికి తన బిడ్డ చనిపోయిందనే వార్త కంటే, ఆ బిడ్డను చంపిన వాడు సమాజంలో దర్జాగా తిరుగుతున్నాడనే వార్త ఎక్కువ వేదనను మిగిల్చుతుంది. “మాకు చావడానికైనా అనుమతి ఇవ్వండి” అని వారు అడుగుతుంటే, అది మన ప్రభుత్వాల చెవికి ఎందుకు చేరడం లేదు? ఆ తల్లి కళ్లలో కన్నీరు ఆరిపోయింది, కానీ గుండెల్లో రగిలే సెగ మాత్రం చల్లారలేదు. వారు కోరింది డబ్బు కాదు, పరిహారం కాదు.. కేవలం న్యాయం. ఆ న్యాయాన్ని ఇవ్వడంలో సమాజం, చట్టం ఘోరంగా విఫలమయ్యాయి.
నైతిక ప్రశ్నలు: మన మెదళ్లలో మెదలాల్సినవి..
ఆయేషా మీరా (Ayesha Meera) కేసు కేవలం ఒక క్రిమినల్ కేసు కాదు. ఇది మన ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థకు ఒక ‘లిట్మస్ టెస్ట్’.
ధనికులకు ఒక న్యాయం, పేదలకు ఒక న్యాయమా? – ఒకవేళ ఆయేషా ఏదైనా రాజకీయ నాయకుడి కూతురో, పారిశ్రామికవేత్త కూతురో అయి ఉంటే ఇలాగే జరిగేదా?
సాక్ష్యాల రక్షణ బాధ్యత ఎవరిది? – కోర్టు రికార్డు రూమ్ నుండి సాక్ష్యాలు మాయమైతే, ఆ బాధ్యులను ఎందుకు శిక్షించలేదు?
కాలయాపన ఎవరి కోసం? – 17 ఏళ్ల కాలయాపన నేరస్తులకు వరంగా మారింది. సాక్షులు చనిపోయారు, ఆధారాలు నశించాయి. ఇదేనా మనం కోరుకున్న న్యాయం?
నిర్వేదంలో నేటి తరం
నేడు మనం రోబోటిక్స్, ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ గురించి మాట్లాడుకుంటున్నాం. చంద్రుడి మీదకు వెళ్తున్నాం. కానీ, ఒక అన్యాయంగా చంపబడ్డ ఆడపిల్ల కేసులో నిందితుడిని పట్టుకోలేకపోతున్నాం. ఈ వైఫల్యం రాబోయే తరాలకు ఎలాంటి సందేశాన్ని ఇస్తుంది? “తప్పు చేసినా, అధికారం ఉంటే తప్పించుకోవచ్చు” అనే భయంకరమైన సందేశాన్ని ఈ కేసు బలపరుస్తోంది.
ఇది కూడా చదవండి: Kova Bun: కోవా బన్ ‘వలీ’ ఎపిసోడ్ – యూట్యూబ్ ఉన్మాదంపై ధర్మయుద్ధం
Ayesha Meera ఫైలు మూతపడవచ్చు.. కానీ పాపం పోదు!
సీబీఐ (CBI) కోర్టులో కేసు క్లోజ్ అయి ఉండవచ్చు. రికార్డుల్లో ఆయేషా మీరా పేరు పక్కన ‘అపరిష్కృతం’ (Unsolved) అని రాసి ఉండవచ్చు. కానీ, ఈ పాపంలో భాగస్వాములైన ప్రతి ఒక్కరూ కాలం ముందు దోషులే. సాక్ష్యాలను తారుమారు చేసిన వారు, దర్యాప్తును పక్కదారి పట్టించిన వారు, మౌనంగా ఉండిపోయిన పాలకులు.. వీరందరూ ఆయేషా తల్లిదండ్రుల కన్నీటికి జవాబుదారీలే.
న్యాయం చచ్చిపోలేదు, అది కేవలం నిద్రపోతోంది అని మనం అనుకోవచ్చు. కానీ ఆయేషా విషయంలో న్యాయం ‘కోమా’లోకి వెళ్ళిపోయింది. వ్యవస్థలు తమ తప్పును తెలుసుకుని, ఇప్పటికైనా నిజాయితీగా స్పందించకపోతే.. రేపు మరో ఆయేషాకు అన్యాయం జరిగినప్పుడు ప్రశ్నించే గొంతుకలు కూడా ఉండవు.
ఆయేషా మీరా.. నీవు భౌతికంగా లేవు, నీ కేసు కూడా మూతపడింది. కానీ, నీవు రగిల్చిన ప్రశ్నలు మాత్రం మన న్యాయ వ్యవస్థ గోడలను ఎప్పటికీ నిలదీస్తూనే ఉంటాయి. 17 ఏళ్ల సుదీర్ఘ పోరాటంలో అలిసిపోయిన ఆ తల్లిదండ్రులకు ఈ సమాజం ఏమి ఇవ్వగలదు? కనీసం వారి ఆవేదనను గుర్తించడమైనా మన బాధ్యత.
“న్యాయం ఆలస్యం కావచ్చు.. కానీ అన్యాయం గెలవకూడదు!”
