Delhi Liquor Scam : గత కొన్నేళ్లుగా భారత రాజకీయాల్లో అత్యంత చర్చనీయాంశమైన, దేశవ్యాప్త సంచలనం సృష్టించిన ‘ఢిల్లీ మద్యం విధానం’ (Delhi Liquor Scam) కేసులో రౌస్ ఎవెన్యూ ప్రత్యేక కోర్టు వెలువరించిన తీర్పు దర్యాప్తు సంస్థల పనితీరును ఒక్కసారిగా ఆత్మరక్షణలో పడేసింది. అప్పటి ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి అరవింద్ కేజ్రీవాల్ (Arvind Kejriwal), మాజీ ఉప ముఖ్యమంత్రి మనీష్ సిసోడియా (Manish Sisodia), తెలంగాణ మాజీ ఎమ్మెల్సీ కల్వకుంట్ల కవిత (Kalvakuntla Kavitha) సహా మొత్తం 23 మంది నిందితులను కోర్టు డిశ్చార్జ్ చేయడం రాజకీయ వర్గాల్లో పెను ప్రకంపనలు సృష్టిస్తోంది. అసలు ఈ స్కామ్ ఎలా మొదలైంది? దర్యాప్తు సంస్థల ఆరోపణలేంటి? కోర్టు ఎందుకు అందరినీ నిర్దోషులుగా వదిలేసింది?
వివాదాస్పద పాలసీ: అసలు మూలం ఎక్కడ?
లిక్కర్ కథ 2021 నవంబర్ 17న మొదలైంది. అప్పటి కేజ్రీవాల్ ప్రభుత్వం ఢిల్లీలో కొత్త ఎక్సైజ్ విధానాన్ని (New Excise Policy 2021-22) అమలులోకి తెచ్చింది. దీని ప్రధాన ఉద్దేశ్యం ప్రభుత్వం మద్యం విక్రయాల నుంచి తప్పుకుని, పూర్తి బాధ్యతలను ప్రైవేటు రంగానికి అప్పగించడం. ఢిల్లీని 32 జోన్లుగా విభజించి, 849 రిటైల్ లైసెన్సులను వేలం వేశారు. మద్యం దుకాణాలను ఆధునీకరించడం, వినియోగదారులకు మెరుగైన సౌకర్యాలు కల్పించడం దీని లక్ష్యమని ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
అయితే, ఈ పాలసీలో నిబంధనలను ఉల్లంఘించారని, ప్రైవేటు వ్యక్తులకు అనుకూలంగా మార్పులు చేశారని ఢిల్లీ ప్రధాన కార్యదర్శి నరేష్ కుమార్ ఒక నివేదిక ఇచ్చారు. ఈ నివేదిక ఆధారంగా అప్పటి లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ వి.కె. సక్సేనా జూలై 2022లో సీబీఐ విచారణకు సిఫార్సు చేయడంతో అసలు కథ ప్రారంభమైంది.
CBI, ED రంగప్రవేశం
సీబీఐ కేసు నమోదు చేసిన కొద్ది రోజులకే, ఇందులో భారీగా హవాలా మార్గంలో నగదు చేతులు మారిందన్న ఆరోపణలపై ఈడీ (Enforcement Directorate) కూడా రంగంలోకి దిగింది. మనీలాండరింగ్ కోణంలో విచారణ చేపట్టిన ఈడీ, ఈ స్కామ్ (Delhi Liquor Scam) వెనుక సుమారు రూ.100 కోట్ల ముడుపుల లావాదేవీలు జరిగాయని ఆరోపించింది.
దర్యాప్తు సంస్థల ప్రధాన ఆరోపణలు:
*ఎల్-1 లైసెన్సుదారుల ప్రాఫిట్ మార్జిన్ను 5% నుండి 12% కి పెంచడం ద్వారా ప్రైవేటు వ్యాపారులకు రూ.580 కోట్ల లబ్ధి చేకూర్చారు.
* దీనికి ప్రతిఫలంగా ‘సౌత్ గ్రూప్’ నుంచి ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ నేతలు రూ.100 కోట్లు ముడుపులు తీసుకున్నారు.
* ఈ సొమ్మును ఆప్ గోవా అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో ఖర్చు చేసింది.
ఇది కూడా చదవండి: Congress: ‘మొహబ్బత్’ ముసుగులో విద్వేష రాజకీయాలు?
‘సౌత్ గ్రూప్’ కథనం – కవిత అరెస్ట్
ఈ కేసులో అత్యంత కీలకమైన మలుపు ‘సౌత్ గ్రూప్’. హైదరాబాద్కు చెందిన కీలక నేతలు, వ్యాపారులు కలిసి ఈ గ్రూప్గా ఏర్పడ్డారని దర్యాప్తు సంస్థలు పేర్కొన్నాయి. ఇందులో తెలంగాణ మాజీ సీఎం కేసీఆర్ కుమార్తె కవిత, అప్పటి వైసీపీ ఎంపీ మాగుంట శ్రీనివాసులు రెడ్డి, ఆయన కుమారుడు రాఘవ రెడ్డి, శరత్ చంద్రారెడ్డి వంటి వారు ఉన్నారని ఆరోపించారు. విజయ్ నాయర్ అనే వ్యక్తి ద్వారా వీరు కేజ్రీవాల్ బృందంతో డీల్ కుదుర్చుకున్నారని ఛార్జ్షీట్లో పేర్కొన్నారు.
దీని ఫలితంగా మార్చి 15, 2024న కవితను హైదరాబాద్లోని ఆమె నివాసంలో ఈడీ అరెస్ట్ చేసింది. ఆమె సుమారు ఐదు నెలలకు పైగా తీహార్ జైలులో ఉండాల్సి వచ్చింది.
హై-ప్రొఫైల్ అరెస్టులు: కేజ్రీవాల్, సిసోడియా జైలుకు..
ఈ కేసు కేవలం అధికారులకే పరిమితం కాలేదు, రాజకీయ అగ్రనేతల దాకా వెళ్లింది.
మనీష్ సిసోడియా: ఫిబ్రవరి 26, 2023న అరెస్ట్ అయ్యారు. 17 నెలల పాటు ఆయనకు బెయిల్ లభించలేదు.
సంజయ్ సింగ్: అక్టోబర్ 2023లో అరెస్టయ్యి ఏడు నెలలు జైలులో ఉన్నారు.
అరవింద్ కేజ్రీవాల్: మార్చి 21, 2024న సంచలన రీతిలో అరెస్ట్ అయ్యారు. ఎన్నికల వేళ జరిగిన ఈ అరెస్ట్ దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలకు దారితీసింది.
అప్రూవర్ల డ్రామా – మలుపు తిరిగిన కేసు
ఈ కేసులో దర్యాప్తు సంస్థలు పూర్తిగా ‘అప్రూవర్ల’ స్టేట్మెంట్లపైనే ఆధారపడ్డాయి. దినేష్ అరోరా, మాగుంట రాఘవ రెడ్డి, శరత్ చంద్రారెడ్డి వంటి వారు నిందితులుగా ఉండి, తర్వాత అప్రూవర్లుగా మారి కేజ్రీవాల్, కవితలకు వ్యతిరేకంగా వాంగ్మూలాలిచ్చారు. అయితే, దర్యాప్తు సంస్థలు తమపై ఒత్తిడి తెచ్చి, చిత్రహింసలకు గురిచేసి ఈ వాంగ్మూలాలు తీసుకున్నాయని నిందితులు మొదటి నుంచీ వాదిస్తూనే ఉన్నారు.
రౌస్ ఎవెన్యూ కోర్టు సంచలన తీర్పు
ఇవాళ సీబీఐ (CBI) ప్రత్యేక కోర్టు జడ్జి జితేందర్ సింగ్ వెలువరించిన తీర్పు దర్యాప్తు సంస్థల పనితీరును తుత్తునియలు చేసింది. కోర్టు తన తీర్పులో ప్రస్తావించిన కొన్ని పాయింట్లు చూస్తే.. ఈ కేసు ఎంత బలహీనంగా ఉందో అర్థమవుతుంది.
కోర్టు ప్రధాన వ్యాఖ్యలు:
1.ఆధారాల లేమి: వేల పేజీల ఛార్జ్షీట్ను కోర్టు ముందు ఉంచారు కానీ, నిందితులు నేరానికి పాల్పడ్డారని నిరూపించే ఒక్క ‘ప్రాథమిక సాక్ష్యం’ (Prima Facie) కూడా ప్రాసిక్యూషన్ చూపలేకపోయింది.
2.మనీ ట్రైల్ ఎక్కడ?: రూ.100 కోట్లు చేతులు మారాయని ఆరోపిస్తున్నారు కానీ, అందులో కనీసం ఒక్క రూపాయిని కూడా ఈడీ రికవరీ చేయలేకపోయింది. కేవలం మాటల మీద ఆధారపడి శిక్షలు వేయలేమని కోర్టు తేల్చి చెప్పింది.
3.సిసోడియాపై నిందలు: మనీష్ సిసోడియాపై మోపిన అభియోగాలు కేవలం ఊహలే తప్ప, దానికి బలమైన డాక్యుమెంటరీ ఆధారాలు లేవు.
4.రాజకీయ కోణం: సరైన మెటీరియల్ లేకుండానే రాజకీయ ప్రముఖులను కేసులో ఇరికించారని జడ్జి తీవ్రంగా వ్యాఖ్యానించారు.
ఫలితంగా, 23 మంది నిందితులపై ఉన్న అభియోగాలన్నిటినీ కొట్టివేస్తూ, వారిని డిశ్చార్జ్ చేస్తున్నట్లు కోర్టు ప్రకటించింది. కల్వకుంట్ల కవితపై ఉన్న సీబీఐ (CBI) కేసులను సైతం కొట్టివేస్తూ ఆమెకు పూర్తి స్థాయి క్లీన్ చిట్ ఇచ్చింది.
ఇది కూడా చదవండి: Taapsee : వివాదాలకు కేరాఫ్ అడ్రస్ ‘తాప్సీ’
కొండను తవ్వి ఎలుకను కూడా పట్టలేకపోయారా?
గతంలో జరిగిన 2G స్పెక్ట్రమ్ కేసు, బోఫోర్స్ కేసు తరహాలోనే ఢిల్లీ లిక్కర్ స్కామ్ (Delhi Liquor Scam) కూడా చివరికి ‘నీటి బుడగ’లా తేలిపోయింది. విచారణ పేరుతో నాయకులను నెలల తరబడి జైలులో ఉంచడం (Pre-trial detention) ద్వారా వారి రాజకీయ భవిష్యత్తుతో ఆడుకున్నారా? అన్న ప్రశ్న ఇప్పుడు తలెత్తుతోంది. దర్యాప్తు సంస్థల విశ్వసనీయత ఇప్పుడు మునుపెన్నడూ లేనంతగా ప్రమాదంలో పడింది.
రాజకీయ పరిణామాలు – భవిష్యత్తు ఏంటి?
ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీకి బూస్ట్: ఢిల్లీ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు దగ్గర పడుతున్న తరుణంలో ఈ తీర్పు ఆప్కు బ్రహ్మాస్త్రంగా మారింది. “మేము నిజాయితీ పరులమని కోర్టు చెప్పింది” అంటూ వారు ప్రచారాన్ని హోరెత్తించబోతున్నారు.
కవిత పునరాగమనం: తెలంగాణలో బీఆర్ఎస్ కష్టాల్లో ఉన్న సమయంలో కవితకు లభించిన ఈ క్లీన్ చిట్ పార్టీకి కొత్త ఊపిరి పోసింది. ఆమె త్వరలోనే పార్టీలో కీలక బాధ్యతలు చేపట్టే అవకాశం ఉంది.
సీబీఐ/ఈడీ అప్పీల్: రౌస్ ఎవెన్యూ కోర్టు తీర్పును సవాలు చేస్తూ దర్యాప్తు సంస్థలు హైకోర్టుకు వెళ్లే అవకాశం ఉంది. అయితే, ట్రయల్ కోర్టు ఇంత స్పష్టంగా “సాక్ష్యాలు లేవు” అని పేర్కొన్న తర్వాత, పైకోర్టులో కేసును గెలవడం అంత సులభం కాదు.
ఢిల్లీ లిక్కర్ కేసులో వెలువడిన ఈ తీర్పు భారత ప్రజాస్వామ్యంలో న్యాయవ్యవస్థ స్వతంత్రతను చాటిచెప్పింది. రాజకీయ రంగు ఎంతున్నా, అంతిమంగా సాక్ష్యాధారాలే మాట్లాడతాయని నిరూపితమైంది. ఏదేమైనా, ఈ సుదీర్ఘ విచారణ వల్ల నిందితులు అనుభవించిన మానసిక వేదన, ప్రజా జీవితంలో జరిగిన నష్టం మాత్రం వెలకట్టలేనిది.
