Danam Nagendar: భారత రాజ్యాంగం కల్పించిన పార్లమెంటరీ ప్రజాస్వామ్యంలో ‘స్పీకర్’ (Assembly Speaker) పదవికి ఒక విశిష్టత ఉంది. సభకు ఆయన తండ్రి లాంటి వారు, ధర్మ నిర్ణేత. కానీ, ఆధునిక రాజకీయాల్లో ఈ అత్యున్నత పీఠం రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం, అధికార పక్ష రక్షణ కవచంగా మారుతుండటం ఆందోళనకరం. తాజాగా తెలంగాణ శాసనసభ స్పీకర్ గడ్డం ప్రసాద్ కుమార్ (Gaddam Prasad Kumar).. బిఆర్ఎస్ (BRS) నుంచి కాంగ్రెస్లోకి వెళ్లిన ఎమ్మెల్యేలు దానం నాగేందర్ (Danam Nagendar), కడియం శ్రీహరిలపై (Kadiyam Srihari) దాఖలైన అనర్హత (disqualification) వేటు పిటిషన్లను కొట్టివేయడం రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని నిలువునా దహనం చేయడమే. ముఖ్యంగా దానం నాగేందర్ విషయంలో స్పీకర్ చెప్పిన ‘ఆధారాల లేమి’ అనే సాకు, ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థల విశ్వసనీయతపై గొడ్డలి పెట్టుగా మారింది.
రాజ్యాంగ విరుద్ధం.. నైతిక విధ్వంసం
ఏదైనా ఒక రాజకీయ పార్టీ గుర్తుపై గెలిచిన ప్రజాప్రతినిధి, ఆ పార్టీకి రాజీనామా చేయకుండా లేదా అసెంబ్లీ సభ్యత్వానికి స్వస్తి పలకకుండా మరో పార్టీలోకి వెళ్లడం రాజ్యాంగంలోని 10వ షెడ్యూల్ (ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం) (Anti Defection Law) ప్రకారం నేరం. 1985లో రాజీవ్ గాంధీ ప్రభుత్వం ఈ చట్టాన్ని తెచ్చిన ఉద్దేశం ‘అయారామ్.. గయారామ్’ సంస్కృతికి చరమగీతం పాడటమే. కానీ, నేడు ఈ చట్టం ఫిరాయింపుదారులను రక్షించే ‘రక్షణ కవచం’గా మారిపోయింది.
దానం నాగేందర్ (Danam Nagendar) కేసును పరిశీలిస్తే, ఇది ప్రపంచంలోనే అత్యంత విడ్డూరమైన కేసుగా నిలుస్తుంది. ఆయన బిఆర్ఎస్ (BRS) ఎమ్మెల్యేగా ఉంటూనే కాంగ్రెస్ (Congress) కండువా కప్పుకున్నారు. అంతటితో ఆగకుండా, కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున సికింద్రాబాద్ లోక్సభ అభ్యర్థిగా అధికారికంగా పోటీ చేశారు. ఎన్నికల సంఘం రికార్డుల్లో ఆయన కాంగ్రెస్ అభ్యర్థి. బహిరంగ సభల్లో ఆయన కాంగ్రెస్ నేత. కానీ, స్పీకర్ దృష్టిలో మాత్రం ఆయన పార్టీ మారినట్లు ‘ఆధారాలు’ లేవు! లోక్సభ అభ్యర్థిగా బరిలో నిలిచి, ఓట్లు అడిగి, గెలుపు ఓటముల మధ్య ఊగిసలాడిన వ్యక్తి పార్టీ మారలేదని చెప్పడం సూర్యుడు తూర్పున ఉదయించలేదని చెప్పడం లాంటిదే.
విచక్షణాధికారం.. విచక్షణ కోల్పోతే?
స్పీకర్కు (Assembly Speaker) ఫిరాయింపుల విషయంలో పూర్తి విచక్షణాధికారాలు ఉంటాయన్నది నిజమే. కానీ ఆ ‘విచక్షణ’ (Discretion) అనేది చట్టబద్ధంగా ఉండాలి కానీ, ‘ఇష్టానుసారం’ (Arbitrariness) ఉండకూడదు. ఒక ఎమ్మెల్యే పార్టీ మారారా లేదా అన్నది నిర్ధారించడానికి ఫోటోలు, వీడియోలు, ఎన్నికల సంఘం పత్రాల కంటే మించిన ఆధారాలు ఏం కావాలి?
గతంలో బిఆర్ఎస్ (BRS) హయాంలో కూడా ఇదే సంస్కృతి కొనసాగింది. అప్పుడు కూడా స్పీకర్లు నెలల తరబడి, ఏళ్ల తరబడి నిర్ణయాలు తీసుకోకుండా ఫిరాయింపులను ప్రోత్సహించారు. మరి అప్పటి విధానాలకు, ఇప్పటి ‘మార్పు’ ప్రభుత్వ విధానాలకు తేడా ఏముంది? నాడు తప్పు అన్నది నేడు ఒప్పు ఎలా అవుతుంది? నైతికత గురించి మాట్లాడే పాలక పక్షం, ఇలాంటి అప్రజాస్వామిక నిర్ణయాలను సమర్థించుకోవడం అంటే ప్రజాస్వామ్యాన్ని అపహాస్యం చేయడమే.
ఇది కూడా చదవండి : Couple’s Dance: అమెరికా ‘అమరవీరుల’ సాక్షిగా డ్యాన్సులా?
న్యాయవ్యవస్థ వర్సెస్ శాసనవ్యవస్థ
ఈ నిర్ణయం వెనుక ఉన్న అసలు కారణం రేపు (మార్చి 12) సుప్రీంకోర్టులో (Supreme Court) జరగబోయే విచారణ అని స్పష్టంగా అర్థమవుతోంది. కోర్టులు ఒకవేళ కఠినమైన గడువు విధిస్తే లేదా అనర్హత వేటు వేయమని ఆదేశిస్తే ప్రభుత్వం ఇబ్బందుల్లో పడుతుందన్న భయంతోనే, ముందుగా పిటిషన్లను కొట్టివేసి ‘నిర్ణయం తీసుకునే అధికారం నాదే’ అని స్పీకర్ (Speaker) చాటిచెప్పారు. ఇది న్యాయవ్యవస్థను పక్కదారి పట్టించే ప్రయత్నం కాదా?
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 212 ప్రకారం సభా కార్యకలాపాల్లో కోర్టులు జోక్యం చేసుకోలేవు. కానీ, స్పీకర్ నిర్ణయం రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా ఉన్నప్పుడు లేదా దురుద్దేశపూరితంగా ఉన్నప్పుడు (Malafide intentions), కోర్టులకు ‘జ్యుడీషియల్ రివ్యూ’ చేసే అధికారం ఉంటుందని సుప్రీంకోర్టు గతంలోనే తేల్చి చెప్పింది. కిహోతో హోలోహన్ (1992) కేసులో స్పీకర్ నిర్ణయం న్యాయ సమీక్షకు లోబడి ఉంటుందని స్పష్టమైంది. మరి ఇప్పుడు దానం నాగేందర్ విషయంలో స్పీకర్ ఇచ్చిన తీర్పు ఏ న్యాయస్థానంలోనైనా నిలబడుతుందా?
ఓటరుకు జరుగుతున్న ద్రోహం
ఒక సామాన్య ఓటరు ఒక పార్టీ సిద్ధాంతాన్ని చూసి లేదా ఆ పార్టీ అధినేతను చూసి తన ఓటును వేస్తాడు. కానీ గెలిచిన నాయకుడు తన వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల కోసం లేదా అధికార పార్టీ ఇచ్చే ఆశల కోసం పార్టీ మారడం అంటే, ఆ ఓటరును వెన్నుపోటు పొడవడమే. దానం నాగేందర్ (Danam Nagendar) లేదా కడియం శ్రీహరి లాంటి నేతలు తమ పదవులకు రాజీనామా చేసి, మళ్లీ ఎన్నికలకు వెళ్లి గెలిస్తే అది నైతికత. కానీ, గెలిచిన పదవిని జేబులో ఉంచుకుని, మరో పార్టీలో చేరి, ఆ పాత పదవితోనే కొనసాగడం ప్రజాస్వామ్య ద్రోహం.
మంచి – చెడుల విశ్లేషణ
మంచి: రాజకీయంగా చూస్తే అధికార పార్టీకి సంఖ్యాబలం పెరుగుతుంది. ప్రభుత్వానికి ఎదురులేకుండా పోతుంది. అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు వేగంగా సాగుతాయని వారు చెప్పుకోవచ్చు.
చెడు- వ్యవస్థల పతనం: స్పీకర్ పదవికి ఉన్న హుందాతనం తగ్గుతుంది. భవిష్యత్తులో ఏ స్పీకర్ కూడా నిష్పక్షపాతంగా వ్యవహరించలేరనే ముద్ర పడుతుంది.
చెడు సంప్రదాయం: రేపు మరే పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చినా ఇదే పంథాను అనుసరిస్తుంది. దీనివల్ల అసెంబ్లీ అనేది ఒక రాజకీయ ఆటకు కేంద్రంగా మారుతుంది.
ప్రజల్లో అసహనం: ప్రజలకు ఎన్నికల మీద, ప్రజాస్వామ్యం మీద నమ్మకం పోతుంది. “మనం ఎవరికి ఓటు వేసినా గెలిచినోడు అధికార పార్టీలోకి పోతాడు కదా” అనే నిర్వేదం ఓటర్లలో ప్రబలుతుంది.
ఆలోచించాల్సిన సమయం ఆసన్నం!
ఫిరాయింపుల నిరోధక చట్టం (Anti Defection Law) అనేది కేవలం పేపర్ టైగర్ లాగా మిగిలిపోకూడదు. స్పీకర్కు (Assembly Speaker) ఉన్న విచక్షణాధికారాలను కుదించాల్సిన అవసరం ఉందా? అనే చర్చ ఇప్పుడు దేశవ్యాప్తంగా జరగాలి. అనర్హత పిటిషన్లపై నిర్ణయం తీసుకునే అధికారాన్ని స్పీకర్ నుంచి తొలగించి, ఎన్నికల సంఘానికో లేదా స్వతంత్ర ట్రిబ్యునల్కో అప్పగిస్తే తప్ప ఈ ‘అంగడి రాజకీయాలకు’ అడ్డుకట్ట పడదు.
ఏది చట్టం? ఏది న్యాయం? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానం కేవలం అధికార పక్షం ఇచ్చే వివరణల్లో ఉండకూడదు. అది సామాన్య పౌరుడి అంతరాత్మకు తట్టాలి. దానం నాగేందర్ (Danam Nagendar) విషయంలో స్పీకర్ తీసుకున్న నిర్ణయం ఒక తప్పుడు సంప్రదాయానికి నాంది పలికింది. న్యాయస్థానాలు ఈ విషయంలో జోక్యం చేసుకుని, రాజ్యాంగ స్ఫూర్తిని కాపాడతాయని ఆశిద్దాం. లేకపోతే, ‘ప్రజాస్వామ్యం’ అనేది కేవలం పుస్తకాల్లో మిగిలే పదం మాత్రమే అవుతుంది. పాలకులు గుర్తుంచుకోవాలి.. ప్రజలు గమనిస్తున్నారు, చరిత్ర ఎవరినీ క్షమించదు!
